Obszary chronione i parki

Na obszarze powiatu nowomiejskiego położone są częściowo 2 parki krajobrazowe: Brodnicki i Welski.

1) Brodnicki Park Krajobrazowy zajmuje obszar 16 685 ha, w tym na terenie powiatu nowomiejskiego znajduje się 4336 ha (teren gminy Biskupiec i gminy Kurzętnik). Na terenie parku znajduje się 60 jezior, z czego 6 o powierzchni ponad 100 ha ( w tym 3 największe na terenie powiatu nowomiejskiego: Wielkie Partęczyny – 339 ha, Łąkorek – 168 ha, Głowińskie – 131 ha). Hydrograficzna osią jest rzeka Skarlanka – jeden z najbardziej atrakcyjnych szlaków kajakowych i turystycznych w Polsce. Znamienną cechą BPK jest występowanie na znacznych obszarach naturalnych zbiorowisk torfowiskowych, szuwarowych i wodnych. Szczególną wartość posiada kompleks całkowicie naturalnych torfowisk niskich w dolinie Skarlanki. Na terenie parku występuje wiele rzadkich i chronionych roślin. Spośród 130   gatunków ptaków największymi osobliwościami są m.in.: bielik, orlik krzykliwy, bocian czarny, kania ruda, żuraw i bąk.
2) Welski Park Krajobrazowy  zajmuje obszar 20 444 ha – na terenie powiatu nowomiejskiego (gmina Grodziczno) 4 180 ha. Pozostała część znajduje się na terenie powiatu dziadowskiego. Głównym przedmiotem ochrony WPK jest naturalny krajobraz środkowego odcinka doliny rzeki Wel, łącznie z jeziorami, przez które przepływa oraz towarzyszącymi jej kompleksami leśnymi.

Obszary chronionego krajobrazu

1) Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Dolnej Drwęcy  zajmuje pow. 17 472,4 ha. W powiecie nowomiejskim obejmuje teren gmin: Nowe Miasto Lubawskie z/s w Mszanowie, Kurzętnik i miasto Nowe Miasto Lubawskie. Główny przedmiot ochrony to klasyczna forma pradolina, z rozwiniętym systemem
powierzchni terasowych.
2) Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Rzeki Wel – pow. całkowita 5 254,1 ha, w granicach powiatu nowomiejskiego położony na części gmin: Nowe Miasto Lubawskie z/s w Mszanowie i Grodziczno
3) Buchnowski Obszar Chronionego Krajobrazu – pow. 196,5 ha – położony na terenie gminy Grodziczno obejmuje kompleks leśny
4) Skarliński Obszar Chronionego Krajobrazu – pow. 6 349 ha - położony na terenie gmin: Nowe Miasto Lubawskie z/s w Mszanowie i Biskupiec.

Średnia roczna temperatura powietrza ziemi lubawskiej – co jest prawie   równoznaczne z Powiatem Nowomiejskim – waha się w granicach od 7 do 7,5 º C. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec ze średnia temperaturą 17,5 – 18,0 º C, a najzimniejszym luty -4,0 º C.  częstym zjawiskiem są przymrozki, czyli dni z temperaturą minimalną poniżej O º C.  Ich liczba wynosi tutaj 140-150 dni. Opady atmosferyczne cechuje duża zmienność czasowa i przestrzenna.