Walory turystyczne

Powiat Nowomiejski w znacznej części znajduje się w dorzeczu rzeki DRWĘCY największego i najdłuższego (207 km) prawego dopływu Wisły w północnej Polsce. Rzeka ma charakter pradoliny. Dno doliny jest na ogół płaskie i miejscami bagniste. Na niektórych odcinkach rzeki towarzyszą zarastające lub zatorfione starorzecza.
Źródła Drwęcy znajdują się na Pojezierzu Mazurskim, na północ od jezior Wielkiego i Małego Omina koło Ostródy.
Drwęca płynie z kierunku północnego na południe, a dno jej doliny obniża się stopniowo do 84 m n.p.m. i 80 m n.p.m. co daje przeciętny jej spadek wynoszący 1 m na 4 km. Szerokość doliny Drwęcy jest zmienna w zależności od odcinków erozyjnych i akumulacyjnych rzeki. Dorzecze Drwęcy jest odwadniane przez 676 cieków stałych i okresowych, w tym na terenie powiatu kilkadziesiąt.
Do najciekawszych i zarazem najpiękniejszych, z turystycznego i krajobrazowego punktu widzenia, należą fragmenty rzeki i jej doliny w okolicy Rodzonego, Bratiana, Nowego Miasta Lubawskiego i Kurzętnika.
Największym dopływem w dorzeczu Drwęcy jest WEL, której ujście znajduje się w miejscowości Bratian, w pobliżu Nowego Miasta Lubawskiego. Jest to rzeka nizinna z odcinkami o charakterze górskim. Rzeka ta, o długości 98,5 km, bierze swój początek w okolicy wsi Jankowice na wysokości 231 m  n.p.m., u podnóża Wzgórz Dylewskich.
Środkowy odcinek rzeki stanowi bardzo wąską dolinę, płytko wciętą w otaczające moreny. Dolny odcinek wcina się do 20 - 30 m głębokości (m.in. w okolicy wsi Zajączkowo Lubawskie, Kaczek i Bratian).
Z powodu małego spadku koryta rzeki Wel, ze 113 m  n.p.m. w Lidzbarku do 95 m n.p.m. w Bratanie, zaznacza się jej wybitnie nizinny charakter w postaci silnego meandrowania. Wel ma wiele odcinków przełomowych, przepływa przez wiele jezior rynnowych, a dolny bieg cechują liczne meandry, co w konsekwencji nadaje podobnie jak Drwęcy charakterystyczne piękno rzeki pojeziernej.
Spływ rzeką Wel można zrealizować w trzy lub cztery dni. Rzeka jest dostępna dla obu rodzajów kajaków. Spływ kończy się w Bratanie, gdzie znajdują się dwa progi byłego młyna, obecnie elektrownia wodna, most drogowy. Koło budynku młyńskiego jest wygodne miejsce do zakończenia spływu kajakowego.
  Wśród prawobocznych dopływów Drwęcy na uwagę zasługują dwie rzeki: Struga Radomno i Skarlanka.
STRUGA  RADOMNO jest typową rzeką pojeziorną, biorącą swój początek z mokradła k. Iławy na wysokości 95,6 m  n.p.m. Jej długość wynosi 15,7 km, a powierzchnia dorzecza ponad 41 km ².
SKARLANKA  jest największym, a pod względem hydrograficznym najciekawszym prawobocznym dopływem Drwęcy.  Rzeka  o długości 37 km i powierzchni zlewni 228,7 km ². Skarlanka bierze swój początek z mokradła w okolicy Nowego Dworu Bratiańskiego na wysokości 97,5 m n.p.m. Rzeka ta przepływa przez liczne i zarazem piękne jeziora Pojezierza Brodnickiego, jak: Skarlińskie, Wielkie Partęczyny, Dębno, Robotno, Strażym i Bachotek. Rzeka jest dostępna dla kajaków od Jeziora Skarlińskiego, skąd do jeziora Wielkie Partęczyny  płynie terenami leśnymi, ale odcinek ten z powodu płycizn i przeszkód roślinnych jest możliwy do przepłynięcia w zasadzie tylko na wiosnę.
Pod względem czystości wody Skarlanki zaliczane są do II klasy, gdyż  J. Skarlińskie kumuluje część spływających nieczystości, a dodatkową okolicznością wpływającą korzystnie na czystość jej wód są tereny leśne, przez które przepływa rzeka.
  Obok  sieci rzek ważnym elementem w powiecie nowomiejskim są 64 jeziora.  Przeważają tu zbiorniki małe, kilku- lub kilkunastohektarowe:
- Jezioro Skarlińskie – 6,5 km długości, maks. 650 m szerokości, powierzchnia 299,83 ha, objętość 22 152 m ³. Długość linii brzegowej wynosi 16,8 km. Średnia gł. wynosi 7,5 m, a maksymalna 15,1 m. Zlewnia jeziora zajmuje ok. 3,5 km. Ze względu na  brak szaty leśnej w jego otoczeniu, duże zamulenie oraz mało dostępne brzegi jest ono mało dostępne brzegi jest ono mało wykorzystane turystycznie i rekreacyjnie.
Jezioro Skarlińskie jest zbiornikiem przepływowym. Z kierunku Nowego Dworu Bratiańskiego i Prangowizny wpływają do niego trzy niewielkich rozmiarów cieki, natomiast wypływa już znacznych rozmiarów rzeka Skarlanka.
- Jezioro Wielkie Partęczyny – jest największym akwenem powiatu o powierzchni 323,9 ha, maks. głębokość – 28 m, długość – 4,3 km, szer. -1,06 km. W części południowej leży wieś letniskowa Partęczyny Wielkie z kilkoma sezonowymi ośrodkami wypoczynkowymi i licznymi domkami prywatnymi.