Miejskie mury obronne

Nowe Miasto Lubawskie założone zostało na planie zbliżonym do kwadratu, z dużym kwadratowym rynkiem pośrodku. Z rogów rynku wytyczono po dwie prostopadłe ulice, które wydzielały osiem podstawowych bloków zabudowy. Wzdłuż parcel biegły ulice pomocnicze, umożliwiające dojazd do zabudowań gospodarczych. W latach 30. XIV wieku miasto zostało otoczone murami obronnymi z trzema bramami (Lubawska, Brodnicka, Bratiańska). Wokół dawnej przestrzeni średniowiecznego miasta lokacyjnego, poza dwiema basztami bramnymi, zachowały się fragmenty muru liniowego i prostokątnych baszt łupinowych. Ciekawym reliktem godnym uwagi jest dolna część łupinowej baszty okrągłej, zlokalizowana na terenie posesji kościoła p.w. św. Tomasza Apostoła.

Mury miejskie są zbudowane z analogicznej cegły jak najstarsza część prezbiterium, natomiast bramy miejskie posiadają cegłę identyczną z murami naw kościoła. Pierwotnie prezbiterium nakryte było dwuprzęsłowym, prostym sklepieniem krzyżowym, z którego zachowały się cztery wsporniki kamienne (wapień) oraz ślady łuków przyściennych, widoczne najbardziej na ścianie południowej. Prezbiterium rozbudowano trójbocznie od strony wschodniej w XV wieku. Obecnie prezbiterium nakryte jest pozornym, drewnianym sklepieniem kolebkowym  pochodzącym z końca XVI wieku. Budowa naw trwała dłużej niż rozbudowa prezbiterium. Budowę ich rozpoczęto od strony zachodniej, wznosząc najpierw ściany zewnętrzne; przy budowie ściany północnej i południowej użyto do wys. 3 metrów obok cegły również i polnych kamieni. Rozpoczęcie budowy naw nastąpiło około 1350 r. Podstawową formą sklepienia nawy środkowej jest czteroramienna gwiazda na prostokącie zbliżonym do kwadratu z żebrami poprzecznymi w poszczególnych przęsłach, podzielona jeszcze przez trzy promieniście rozchodzące się żebra. Budowa sklepienia nawy środkowej miała miejsce w XVI wieku. Obie nawy boczne nakryte są sklepieniami krzyżowymi opartymi na skąpo profilowanych wspornikach kamiennych.