Roslinność

Flora Górznieńsko-Lidzbarskiego Parku Krajobrazowego jest interesująca, zróżnicowana, bogata oraz obfitująca w cenne gatunki. W grupie wartościowych składników flory występują zarówno liczne gatunki chronione, jak też rośliny rzadkie i zagrożone w skali kraju i sąsiednich regionów. We florze na szczególną uwagę zasługuje udział gatunków reliktowych, w tym reliktów glacjalnych. Specyficzną cechą jest także udział stosunkowo znacznej grupy gatunków górskich. Flora tego terenu była niejednokrotnie przedmiotem badań botanicznych, co w efekcie pozwoliło na wykazanie stąd ponad 950 gatunków roślin naczyniowych (Czubiński 1948, Jutrzenka-Trzebiatowski, Dziedzic 1984-85, 1998, Kępczyński, Załuski 1986, 1987, Wysota, Załuski 1997, Załuski 1997, 2001, Paszek 2002, 2005, Gawenda-Kempczyńska 2003, Załuski i in. 2004, 2005).

Ogólna flora naczyniowa G-LPK liczy około 950 gatunków, z czego 268 stanowią gatunki chronione, rzadkie i zagrożone. Pod ścisłą ochroną znajduje się 79 gatunków – z czego 24 wymagają ochrony czynnej, natomiast ochroną częściową objętych jest 15 gat.

Znaczna część gatunków chronionych ma na terenie Parku wiele stanowisk, a na niektórych występuje obficie. Do takich gatunków należy m.in. widłak jałowcowaty Lycopodium annotinum i widłak goździsty L. clavatum, rosiczka okrągłolistna Drosera rotundifolia, wawrzynek wilczełyko Daphne mezereum, lilia złotogłów Lilium martagon, kukułka krwista Dactylorhiza incarnata i kukułka plamista D. majalis, paprotka zwyczajna Polypodium vulgare, kopytnik pospolity Asarum europaeum, pierwiosnek lekarski Primula veris, przytulia wonna Galium odoratum, konwalia majowa Convallaria majalis i turówka leśna Hierochloë australis.

Dużą wartość mają taksony objęte konwencjami międzynarodowymi. Na terenie Parku zanotowano 8 gatunków z Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej, przy czym 4 ma tu aktualnie swoje stanowiska. Są to: sasanka otwarta Pulsatilla patens, leniec bezpodkwiatkowy Thesium ebracteatum, lipiennik Loesela Liparis loeselii i starodub łąkowy Ostericum palustre. Dwa pierwsze gatunki są dość częste na terenie Parku, znane nie tylko z pojedynczych stanowisk. Konwencją Berneńską objętych jest natomiast 6 gatunków, wśród nich nie potwierdzone są 2 gatunki.

Specyfiką flory Parku jest występowanie gatunków reliktowych, w tym reliktów glacjalnych. Zanotowano łącznie 15 gatunków reliktowych, z których 8 rośnie obecnie – głównie na torfowiskach, rzadziej w lasach. Do aktualnie występujących reliktów glacjalnych należą: bażyna czarna Empetrum nigrum, gwiazdnica grubolistna Stellaria crassifolia, zimoziół północny Linnaea borealis, turzyca strunowa Carex chordorrhiza, konietlica syberyjska Trisetum sibiricum, arnika górska Arnica montana, bagno zwyczajne Ledum palustre i trzcinnik prosty Calamagrostis stricta. Są to gatunki niezmiernie rzadkie i silnie zagrożone. Jedynie 3 ostatnie z wymienionych wyżej są znane z większej liczby stanowisk. W licznej grupie taksonów rzadkich i zagrożonych znajdują się gatunki typowe dla różnych siedlisk, wśród których wiele jest też prawnie chronionych. Znacznie zagrożone są borealne gatunki torfowiskowe, głównie ze względu na obniżanie się poziomu wody i naturalną sukcesję roślinności. Jest to m.in. wymieniona wyżej reliktowa gwiazdnica grubolistna Stellaria crassifolia, bagnica torfowa Scheuchzeria palustris, przygiełka biała Rhynchospora alba, lipiennik Loesela Liparis loeselii. Rzadkie, zagrożone i chronione gatunki borealne występują też w wilgotnych lasach np. wroniec widlasty Huperzia selago, i na łąkach np. goździk pyszny Dianthus superbus.

Do roślin zagrożonych należy zaliczyć światłolubne i ciepłolubne gatunki elementu pontyjskiego. Są to głównie rośliny świetlistych dąbrów, muraw kserotermicznych i widnych okrajków leśnych. Do tej grupy należy m.in. chroniony leniec bezpodkwiatkowy Thesium ebracteatum, jaskier wielokwiatowy Ranunculus polyanthemos, traganek piaskowy Astragalus arenarius, wiązówka bulwkowa Filipendula vulgaris, gorysz siny Peucedanum cervaria, okrzyn łąkowy Laserpitium prutenicum, marzanka barwierska Asperula tinctoria i ciemiężyk białokwiatowy Vincetoxicum hirundinaria. Sukcesywne wkraczanie i rozrastanie się drzew i krzewów liściastych ogranicza możliwości rozwoju tych roślin. Na skutek zacieniania zanikają też sasanka otwarta Pulsatilla patens i pluskwica europejska Cimicifuga europaea, reprezentujące element południowosyberyjski. Interesującymi gatunkami rzadkimi i zagrożonymi są przedstawiciele elementu atlantyckiego. Są to m.in. kłoć wiechowata Cladium mariscus (gatunek szuwarowy), chroszcz nagołodygowy Teesdalea nudicaulis (typowy dla pionierskich muraw napiaskowych) i wąkrota zwyczajna Hydrocotyle vulgaris (roślina torfowisk i łąk).

Na szczególną uwagę zasługuje ponadto grupa gatunków górskich, reprezentująca element środkowoeuropejski. Przyjmując aktualne kryteria wyróżniania tej grupy na terenie Parku stwierdzono 12 gatunków górskich, w tym 11 rosnących obecnie. Do najbardziej interesujących należy czosnek niedźwiedzi Allium ursinum, masowo rosnący w runie grądów niskich i łęgów w okolicy Górzna. Do tej grupy należy również arnika górska Arnica montana, spotykana na skrajach świetlistych dąbrów i borów mieszanych na południe od Lidzbarka. Pozostałe gatunki górskie to kokoryczka okółkowa Polygonatum verticillatum, przytulia hercyńska Galium saxatile, skrzyp olbrzymi Equisetum telmateia, wroniec widlasty Huperzia selago, tajęża jednostronna Goodyera repens, olsza szara Alnus incana, bez koralowy Sambucus racemosa, jodła pospolita Abies alba i porzeczka alpejska Ribes alpinum.