Polska Ekologia 24

Jaśliski Park Krajobrazowy o powierzchni 25 878 ha został utworzony w 1992 r. dla ochrony wschodniej części Beskidu Niskiego - obszaru źródliskowego Jasiołki i Wisłoka, na obszarze gmin: Dukla (35,8% obszaru Parku), Jaśliska (28,6%), Komańcza (33,1%) i Krempna (2,5%). W systemie obszarów chronionych stanowi łącznik pomiędzy Magurskim Parkiem Narodowym a Ciśniańsko-Wetlińskim Parkiem Krajobrazowym i Bieszczadzkim Parkiem Narodowym. Obszary leśne Parku (76 % pow. parku) to głównie naturalne zbiorowiska buczyny karpackiej. Charakterystycznym elementem Parku są zespoły łąkowo-pastwiskowe dawnych - dzisiaj nie istniejących wsi: Jasiel, Czeremcha i Lipowiec. W bogatych zbiorowiskach roślinnych (ok. 900 gatunków flory naczyniowej) widoczne są przejawy strefy przejściowej między zanikającymi gatunkami wschodniokarpackimi a wzrastającą liczbą gatunków zachodniokarpackich. Roślinność górską reprezentuje 82 gatunki reglowe i 7 subalpejskich, na przykład: omieg górski, ciemiężyca zielona i modrzyk górski. Wyjątkową osobliwością fitosocjologiczną jest występowanie rzadkiej w Polsce jaworzyny karpackiej z języcznikiem. Różnorodność flory wzbogacają kompleksy łąkowo-leśne z mokradłami, w których występuje 20 odrębnych zespołów roślin, m.in. ciekawe zespoły torfowców z rosiczką okrągłolistną. Osobliwością dendrologiczną są krzewiaste formy cisa.

                Park jest miejscem bytowania dla 276 gatunków kręgowców (ssaków 64 gatunków,  ptaków 152 gatunków, ryb 41 gatunków i gadów 7 gatunków) w tym i puszczańskich. Swoje rewiry posiadają tu ptaki drapieżne, na przykład: orzeł przedni i orlik krzykliwy oraz sowy, na przykład puchacz i puszczyk uralski.

Najcenniejsze miejsca parku pod względem walorów przyrodniczych objęte są ochroną rezerwatową:

1. „Źródliska Jasiołki" (1585,01 ha) - największy w polskich Karpatach, obejmujący naturalne zbiorowiska roślinne źródliskowych terenów Jasiołki i Wisłoka, zespoły łąkowo-pastwiskowe, torfowiska oraz kompleks starodrzewów bukowych i bukowo-jodłowych.

3. „Przełom Jasiołki" (121,32 ha) - obejmuje przełomowy i malowniczy odcinek rzeki Jasiołki z dobrze zachowanym naturalnym drzewostanem.

4. „Kamień nad Jaśliskami" (302,32 ha) - chroni fragmenty typowej rzeźby Beskidu Niskiego, obejmuje szczyt i zbocza góry Kamień (859 m n.p.m.) wraz z porastającym ją lasem bukowym i bukowo-jodłowym, interesującymi formami skalnymi i unikalnymi bagniskami zwanymi przez miejscową ludność "berezedniami".

5. „Wadernik" (10,72 ha) - rezerwat florystyczny chroniący naturalne stanowisko cisa pospolitego.

6. „Modrzyna" (14,46 ha) - powołany celem ochrony naturalnego stanowiska modrzewia polskiego.

Wartości historyczne i kulturowe Parku to przede wszystkim: pozostałości drewnianej zabudowy małomiasteczkowej i murowany barokowy kościół w Jaśliskach, zagrody łemkowskie w Zyndranowej i Olchowcu Kolonii, zabytkowe cerkwie w Woli Niżnej, Tylawie i Daliowej, kapliczki, przydrożne krzyże i resztki zdewastowanych cmentarzy. Wydarzenia wojenne i powojenne upamiętniają: cmentarz wojenny w Barwinku, pomnik poświęcony polskim żołnierzom WOP zamordowanym przez UPA, płyta poświęcona kurierom beskidzkim AK  i cmentarz żołnierzy radzieckich - wszystko w Jasielu. W lesie Błudna w Barwinku znajduje się zbiorowa mogiła zamordowanych Żydów.

                Na terenie Parku istnieje wiele obiektów umożliwiających prowadzenie turystyki aktywnej, kontemplacyjnej, nastawionej na poznawanie, przeżywanie i rekreację. Są pola namiotowe, gospodarstwa agroturystyczne i schroniska. Do wielu ciekawych miejsc prowadzą szlaki turystyczne: niebieski (graniczny) - umożliwia poznanie atrakcyjnych miejsc Beskidu (w tym największy w polskich Karpatach rezerwat przyrody  „Źródliska Jasiołki"), wiodąc wzdłuż granicy południowej Parku m.in. przez Barwinek, Czeremchę, masyw Kamienia, Jasiel, Kanasiówkę, Pasikę, Danawę, Garb Średni i Przełęcz Radoszycką, zielony - biegnie z Moszczańca przez Kiczerę Długą, Kanasiówkę, Pasikę, Danawę, Garb Średni do Dołżycy Ii dalej do Komańczy), zielony - z Tylawy przez Ostrą, Zyndranową do Barwinka i dwa żółte - jeden ze Stasian przez górę Piotruś do Zawadki Rymanowskiej (i dalej przez Cergową do Dukli) a drugi z Tylawy przez nieistniejące wsie Smereczne i Wilsznię do Olchowca (i dalej na Baranie). Fragmentem dawnego „traktu węgierskiego" pomiędzy Szklarami a Jaśliskami biegnie ścieżka historyczno-krajobrazowa „Na Węgierskim Trakcie". Jej główną atrakcją jest roztaczająca się panorama Jaślisk i okolic. Ścieżka przyrodnicza „W Przełomie Jasiołki" wiedzie ciekawą trasą przez część rezerwatu przyrody wzdłuż przełomowego odcinka rzeki Jasiołki. Występuje tu wiele osobliwości botanicznych. Przez Park przechodzi również „Transbeskidzki Szlak Konny" z możliwością postoju w Lipowcu.

                Różnorodność i jakość walorów Parku a także jego dostępność powoduje, że jest on penetrowany zarówno przez turystów zmotoryzowanych jak i pieszych, amatorów i zawodowców. Każdy znajdzie w nim coś wyłącznie dla siebie.