Rezerwat geologiczy "Góra św. Anny"

Litologia

Omawiany obszar należy w rozumieniu jednostki geologicznej do Monokliny Przedsudeckiej, przebiega on pasem na długości 100km i szerokości 15km. Obszar ten reprezentowany jest przez formacje triasowe, które są podścielone utworami wieku wczesno-karbońskiego są to piaskowce szarogłazowe, mułowce i iłowce. Z wierceń wynika, że utwory dolnego karbonu występują na całej Opolszczyźnie (Kłapciński 1993). Utwory karbonu zostały zaobserwowane w okolicach wsi Żyrowa, gdzie również znalezione zostały szczątki roślinne archeokalamitów (Niedźwiedzki 2000). Miąższość tego kompleksu jest bardzo różna i zawiera się w przedziale od 1000 – 4000m w rejonie Głubczyc (Unrug 1974). Nad osadami dolnego karbonu występuje zgodnie kilkadziesiąt metrów piaskowców arkozowych czerwonego spągowca (Kłapciński 1959, 1993, Kotlicki 1973). Powyżej znajdują się utwory triasowe wykształcone tutaj typowo dla facji germańskiej. Na południe od Gogolina odsłaniają się wapienie, dolomity i margle górnego pstrego piaskowca (retu). W budowie geologicznej Śląska obserwuje się budowę monoklinalną. Wapienie gogolińskie, przechodzą w kierunku północnym w wapienie formacji górażdżańskiej, dziewkowickiej i karchowickiej. Dalej na północ ukazują się wychodnie najwyższego triasu (iłowce, mułowce i piaskowce kajpru oraz iłowce retyku).W okolicach Opola odsłania się kreda górna (margle i wapienie), która przykrywa częściowo monoklinę, ale jest silnie zerodowana. Na obszarze pomiędzy Zdzieszowicami a Tarnowem Opolskim występują liczne uskoki, które przecinają obszar w dwóch kierunkach: N – S, występujące z mniejszą częstością, E – W. Uskoki te są wieku co najmniej późnomioceńskiego, ponieważ przecinają osady sarmatu (S.W Alexandrowicz 1964, S.W. Alexandrowicz, Kleczkowski 1968, 1974, Kotlicka 1979, Kotlicki 1979). Na południe w rowie Kędzierzyna - Paczkowa znajdują się znacznej miąższości utwory neogenu. Starsze osady są przykryte czwartorzędowymi lessami o różnej miąższości, a rozrzucone głazy narzutowe barwy różowej są pozostałością po środkowopolskim zlodowaceniu (Boda ?). Wspomnieć należy jeszcze o występujących oligoceńsko – mioceńskich wulkanitach (Stupnicka 1989) w rejonie Góry św. Anny, które przebijają pokrywę węglanową triasu środkowego.

Litostratygrafia

Osady triasu występujące na Górnym Śląsku są sedymentem epikontynentalnej facji germańskiej. Profil osadów triasu górnośląskiego jest klasycznym profilem triasu germańskiego. Dolna partia profilu triasu jest wykształcona jako pstre piaskowcowo - iłowcowe osady terrygeniczne. W najniższej części wapienia muszlowego – recie występują osady węglanowe morza epikontynentalnego, które dominują przez cały środkowy trias. Reprezentujące wczesny pstry piaskowiec warstwy ze Świerklańca obejmują piaskowce, mułowce, iłowce. Ret zbudowany jest z dolomitów, margli, wapieni, oraz gipsów i anhydrytów. Bardzo dobrze rozwinięty jest dolny wapień muszlowy, który jest reprezentowany przez grube kompleksy wapienne. Trias środkowy to wapień muszlowy w którym wydzielono: dolny wapień muszlowy - warstwy gogolińskie (wapień falisty, margle, wapienie organodetrytyczne i krynoidowe), formację górażdżańską (wapienie onkoidowe, organodetrytyczne), formację dziewkowicką (wapienie faliste, gruzłowe i przeławicenia muszlowców terebratulowych oraz wapieni krynoidowych), formacja karchowicka organodetrytyczne wapienie często krynoidowe, oraz biohermy koralowcowo gąbkowe. Wapień muszlowy środkowy dzieli się na: dolomity diploporowy ze zlepieńcami i warstwy tarnowieckie, które są wykształcone jako dolomity margliste i margle dolomityczne często z gipsem. Górny wapień muszlowy to warstwy z Wilkowic są to:(wapienie organodetrytyczne, dolomity i margle), warstwy boruszowickie (iłowce dolomityczne, mułowce rzadziej dolomity, piaskowce).

        Trias górny został podzielony na kajper i retyk. Osady kajpru dolnego to (szare i czerwone łupki z przewarstwieniami wapieni i dolomitów, a w górnej części dolnego kajpru leży dolomit graniczny. Kajper górny dzieli się na dolną serię gipsową (iłowce dolomityczne, przeważnie zielonoszare z cienkimi przewarstwieniami dolomitu i gipsu rzadziej anhydrytu (Kotlicki 1974) oraz piaskowiec trzcinowy (piaskowce i mułowce ze zwęglonym detrytusem roślinnym, warstewkami węgla). Osady kajpru górnego zamyka seria gipsowa (iłowce barwy czerwonej z gipsem występującym w postaci soczew i przeławiceń. Retyk nie został jeszcze rozdzielony litostratygraficzne, korelacja dotychczasowych wydzieleń nie została zakończona. Retyk tworzą iłowce szare i pstre ze sferolitami marglistymi i syderytowymi, podrzędnie piaskowce, wapienie, margle, dolomity oraz zlepieńce węglanowe (Kotlicki 1974).