REZERWAT „ZABUŻE"

Nazwa rezerwatu pochodzi od Uroczyska „Zabuże" położonego nad rzeką Bug między miejscowościami Mierzwice-Zabuże-Hołowczyce. Głównym przedmiotem ochrony na terenie rezerwatu „Zabuże" są dobrze zachowane drzewostany dębowo-sosnowe z interesującym runem i ciekawą awifauną, ponadto formy ukształtowania terenu, będące efektem zlodowacenia środkowopolskiego. Drzewostany rezerwatu choć mało zróżnicowane gatunkowo stanowią wspaniałą pozostałość pierwotnego lasu naturalnego, będącego przykładem optymalnego wykorzystania przez przyrodę potencjalnych możliwości siedliska.

Gatunkiem panującym w drzewostanie rezerwatu jest dąb szypułkowy (Quercus robur L.) w wieku około 140 lat. Wysokie drzewa o gładkiej strzale tworzą swymi koronami gęsty strop, ograniczający dostęp światła do „dna lasu". Jest to powodem dość ubogiego runa, które pojawia się tylko we fragmentach bardziej nasłonecznionych. Warstwę krzewów słabiej wykształconą niż zazwyczaj reprezentują w tym zespole: leszczyna pospolita (Corylus avellana L.), grab pospolity (Carpinus betulus L.) oraz dąb szypułkowy. Ze względu na ograniczony dostęp światła drzewostan nie wytworzył drugiego piętra. Bardzo interesujący obraz przedstawia roślinność runa, wśród której dominują gatunki grądowe oraz świetlistych dąbrów i borów mieszanych.

Z roślin chronionych i rzadkich występują tu: lilia złotogłów (Lilium martagon L.), buławnik czerwony (Cephalanthera rubra (L.) Rich.), listera jajowata (Listera ovata (L.) R. Br), gnieźnik leśny (Neottia nidus-avis) oraz wawrzynek wilczełyko (Daphne mezereum L.).

Ponadto występują: pierwiosnka lekarska (Primula veris L.), czerniec gronkowy (Actaea spicata L.), fiołek przedziwny (Viola mirabilis L.), fiołek drobny (Viola pumila Chaix), pomocnik baldaszkowy (Chimaphila umbellata (L.) W.P.C. Barton) i wiele innych ciekawych gatunków.

Bogatą awifaunę reprezentują 32 gatunki gniazdujące na terenie rezerwatu, wśród których dominują: zięba (Fringilla coelebs), świstunka leśna (Phylloscopus sibilatrix), sikora modra (Cyanistes caeruleus) i bogatka (Parus major). Ponadto często spotyka się tu gatunki zalatujące takie jak myszołów (Buteo buteo), kobuz (Falco subbuteo), dzięcioł czarny (Dryocopus martius), kruk (Corvus corax) oraz dzierzba czarnoczelna (Lanius minor) i muchołówka mała (Ficedula parva). Spośród dużych ssaków można tu spotkać gatunki typowe dla dużych kompleksów leśnych jak: jeleń szlachetny (Cervus elaphus), sarna (Capreolus capreolus), dzik (Sus scrofa), łoś (Alces alces), borsuk (Meles meles).

Konfiguracja terenu w rezerwacie jest bardzo urozmaicona. Znaczne wywyższenie oraz głębokie wąwozy, gdzie różnica poziomów sięga 35 m są konsekwencją położenia rezerwatu na utworach polodowcowych – glinach zwałowych i żwirach, poddanych w okresie ustępowania lodowca procesom denudacji erozji wodnej. Efektem tych procesów są również liczne, obnażone głazy narzutowe, pokryte porostami, będące typowym elementem krajobrazu morenowego.