Starorzecza

Starorzecza to jeziora, których misy są częścią dawnego koryta rzeki, obecnie przez rzekę opuszczonego i odciętego od współczesnego koryta. Są to zbiorniki eutroficzne, o bogatej florze. Szczególnie licznie występują tu rośliny swobodnie pływające czy o pływających liściach oraz roślinność szuwarowa tworzące razem układ mozaikowy, który tylko w głębszych starorzeczach przekształca się w pasowy, tak charakterystyczny dla jezior.

STAN STARORZECZY NA TERENIE PARKU

    Starorzecza i inne małe zbiorniki dolin rzecznych na terenie Stobrawskiego parku krajobrazowego mają różną morfologię:

    Typowe, dobrze zachowane części starych koryt mają kształt silnie wydłużony i zazwyczaj wygięty, co związane jest z meandrowaniem rzeki. Liczne są również ślady po dużych meandrach rzeki, nie wypełnionych już jednak, w wyniku przeprowadzonych melioracji, wodą.

  W wyniku ewolucji tych form, po utracie kontaktu z wodą płynącą, a także w wyniku innych działalności człowieka, powstawały formy skrócone.

    Procesy antropogenicznej degeneracji starorzeczy są szczególnie silne na terenach rolnych, stąd też najlepiej zachowane formy tego typu zlokalizowane są w lasach i na niedostępnych lub zbyt wilgotnych zbiorowiskach łąkowych i zadrzewieniowych. Na podstawie archiwalnych materiałów kartograficznych ocenia się, że najlepiej niegdyś wykształcone meandry Odry, a późniejsze jej starorzecza zostały zmeliorowane, co sprawia, że w najlepszym przypadku są obecnie podmokłymi łąkami.

   Na obszarze Parku zinwentaryzowano około 290 stałych starorzeczy i oczek wodnych. Większość z nich znajduje się na terenie doliny Odry i przy ujściowym odcinku Stobrawy. Dzięki takiemu usytuowaniu starorzecza posiadają okresowe połączenie zasilające je w wodę z tych rzek. Są one także elementami wyróżniającymi doliny Odry i Stobrawy w stosunku do dolin pozostałych rzek.

Wyróżniamy tu zbiorniki

• duże (kilkuhektarowe) i małe (o powierzchni kilkunastu m2),
• całoroczne i okresowe,
• całkowicie lub częściowo porośnięte roślinnością,
• posiadające bardziej lub mniej otwarte lustro wody,
• a także strome albo łagodne brzegi.

    Ta duża różnorodność form starorzeczy i innych oczek wodnych, różny stan ich zasiedlenia przez organizmy żywe, również rzadkie i chronione, powodują, że są one jednym z najważniejszych elementów kształtujących bioróżnorodność terenu Parku. Jednocześnie są jednymi z najbardziej zagrożonych form przyrodniczych w skali terenu opracowania i regionu całej Opolszczyzny. Większość zinwentaryzowanych na terenie Parku starorzeczy jest bardzo silnie zeutrofizowana, co uwidacznia się zwłaszcza wśród tych, które położone są wśród pól i łąk. Eutrofizacja stanowi silne zagrożenie dla ich istnienia. Bardzo poważnym zagrożeniem dla starorzeczy jest również coraz silniej uwidaczniający się brak kontaktu z zasilającymi terenami zalewowymi.

NAJWIĘKSZE I NAJLEPIEJ ZACHOWANE STARORZECZA PARKU

• pomiędzy drogą Stobrawa - Nowe Kolnie - Kościerzyce i korytem rzeki Odra - ok. 8 starorzeczy o powierzchni 0,6 - 3 ha i liczne mniejsze, prawie wszystkie na międzywalu,
• na południe od Stobrawy - kilka starorzeczy o powierzchni 0,5 - 2 ha i liczne mniejsze, część w międzywalu Stobrawy a część na polderze,
• koło Prędocina - kilka starorzeczy o powierzchni 0,5 - 1,0 ha i liczne małe w większości na terenie międzywala,
• pomiędzy Czepielowicami i Kościerzycami - 2 duże starorzecza o powierzchni ok. 4 ha i kilka małych poza terenem międzywala,
• na północ od Wronowa przy ujściu Nysy Kłodzkiej - 2 starorzecza o powierzchni kilku ha, liczne małe na terenie międzywala,
• w lesie koło Wielopola - kilka starorzeczy o powierzchni ok. 0,5 - 1,5 ha i liczne małe, największe i kilka małych w międzywalu, reszta poza jego obszarem,
• pomiędzy drogą Lipki - Brzezina - Brzeg, a korytem Odry - kilka starorzeczy o pow. 0,5 - 1 ha, liczne mniejsze, większość w międzywalu.