Najatrakcyjniejsze miejsca związane z wodami

Użytek ekologiczny „Riparia”. Położony jest na zachodnim brzegu Nysy Kłodzkiej, ok. 1,25 km na południe od ujścia tej rzeki do Odry w gm. Lewin Brzeski. Teren jest predestynowany do ochrony ze względu na zachowany w stanie zbliżonym do naturalnego przebieg rzeki, tworzącej w wielu miejscach meandry. Ochronie ma podlegać przede wszystkim podcięcie erozyjne koryta Nysy Kłodzkiej z odsłoniętym profilem geologicznym i glebowym tarasu zalewowego o długości ok. 100 m o wysokości do 3 m. Występuje tu rzadka na Opolszczyźnie jaskółka brzegówka Riparia riparia.

• · Użytek ekologiczny „Nad Nysą”. Projektowany do ochrony obszar obejmuje starorzecze Nysy Kłodzkiej położone w oddz. 267 i 268, poniżej ujścia rzeki do Odry (gm. Lewin Brzeski, ok. 500 m na południe od terenów gm. Popielów). Wydłużone, zachowane w stanie naturalnym starorzecze Nysy Kłodzkiej, położone jest równolegle do koryta rzeki wśród zwartego kompleksu leśnego. Brzegi tego ekosystemu porośnięte są bardzo nielicznie reprezentowanym w dolinie Odry lasem łęgowym oraz licznie reprezentowanym grądem. W wodach starorzecza występuje bardzo rzadki, wpisany na Listę roślin wymierających i zagrożonych w Polsce (w kategorii „zagrożony wyginięciem”) gatunek - kotewka orzech wodny Trapa natans oraz dwa inne chronione gatunki: grążel żółty Nuphar lutea, grzybień biały Nymphaea alba. Z ptaków na uwagę zasługują związane z lasami łęgowymi dzięcioł średni i muchołówka białoszyja.
• Użytek ekologiczny „Staw pod pomnikiem”. Położony jest 0,9 km na północny wschód od Mikolina (gm. Lewin Brzeski) i ok. 50 m na południe od koryta Odry. Obszar projektowany do ochrony obejmuje położone w międzywalu oczka wodne powstałe w miejscu wydobywania piasku. Teren charakteryzuje się zróżnicowaną rzeźbą, zbiorniki wodne posiadają bardzo dobrze wykształconą roślinność szuwarową oraz silnie zaznaczoną linię brzegową. Wokół oczek występują wikliniska tworzące zwarte łęgi wierzbowe - ekosystemy zagrożone w swej egzystencji. Urozmaicona struktura terenu powoduje, że występuje tutaj duże bogactwo gatunkowe ptaków z gatunkami rzadkimi i zagrożonymi do których należą: cyranka, dziwonia, błotniak stawowy, srokosz, kląskawka i remiz. Płytkie wody tych zbiorników stanowią miejsca rozrodu płazów.
• Użytek ekologiczny „Stawki nad Nysą”. Teren projektowany do ochrony położony jest 2,5 km na NW od Mikolina, w międzywalu Nysy Kłodzkiej na wschodnim jej brzegu. Obejmuje on stawki z bardzo silnie rozwiniętą roślinnością szuwarową i pływającą, pokrywającą całe lustro wody. Nad brzegami oczek wodnych rosną łęgi wierzbowe (wiklinowiska nadrzeczne), które wykazują się również ekspansją w kierunku lustra wody. Stawy otoczone są rozległym kompleksem łąk, w przeważającej części podmokłych. Całość stanowi naturalny, nie przekształcony krajobraz doliny rzecznej z różnymi typami ekosystemów (łąki, turzycowiska, starorzecza, lasy łęgowe i zadrzewienia). Nad stawkami gniazdują: żuraw (jedyne stanowisko na terenie doliny Odry od Naroka do granicy z woj. wrocławskim), błotniak stawowy, dzięciołek, dziwonia, remiz, trzcinniczek i łyska. Jest to także ostoja licznych płazów wśród których wymienić można następujące gatunki: żabę jeziorkową, wodną, trawną, ropuchę szarą i rzekotkę drzewną.
• Ostoja Natura 2000 „Grądy Odrzańskie”. Obejmuje 70-cio kilometrowy odcinek doliny Odry między Narokiem a Wrocławiem. na terenie Parku przebiegoa od Ostrowa Narockiego do miejscowości Kopanie. To jeden z najcenniejszych obszarów na całym odcinku górnej Odry, w którego wschodniej części zachowane zostały duże partie słabo zniekształconych lasów łęgowych i grądowych o wysokich walorach przyrodniczych.
• Obszar położony w międzywalu na południe od Kościerzyc oraz w widłach Odry i Kanału Odry na południe od szosy Kościerzyce – Nowe Kolnie na terenie gminy Lubsza. Jest mozaiką typowych dla dolin rzecznych ekosystemów wodnych i łąkowych oraz zadrzewień. Występują tu 2 kompleksy starodrzewi dębowych. Zadrzewienia i zakrzaczenia mają nad samą Odrą charakter zbliżony do zbiorowisk łęgowych, przy wale zaś stanowią je głównie dęby, jesiony, lipy, klony i inne gatunki liściaste tworzące grądy. Obejmuje jeden z nielicznych w całym korycie Odry w Polsce fragmentów nieżeglownego zakola rzeki. Znajdują się tu starorzecza, w większości nieużytkowane lub użytkowane ekstensywnie łąki i pastwiska, a także bogate florystycznie wały przeciwpowodziowe. Od północy granicę proponowanego zespołu stanowią wały przeciwpowodziowe Odry i Stobrawy do granicy gminy. Od południa granica przebiega po rzece Stobrawie i Odrze. Teren bezpośrednio przylega do miasta Brzeg, jest łącznikiem ekologicznym pomiędzy miastem i ekosystemami naturalnymi.Roślinność projektowanego zespołu przyrodniczo-krajobrazowego jest bardzo zróżnicowana ze względu na różnorodność siedlisk. Występują tu zbiorowiska roślin wodnych, zbiorowiska szuwarów wielkoturzycowych oraz zbiorowiska trwale i okresowo wilgotnych łąk.
• Wyraźnie zarysowana krawędź doliny Odry położona na wschód od Kopania. Na obszarze doliny od granicy z województwem dolnośląskim do Naroka jest to jedyna, dobrze zachowana krawędź doliny. Rozdziela ona powierzchniowe utwory geologiczne mad, mułków, piasków i żwirów holocenu (od strony Odry) od plejstoceńskich glin zwałowych, trzeciorzędowych iłów, mułków i piasków oraz plejstoceńskich piasków i żwirów rzecznych (na południe). W jej obrębie występują na powierzchni utwory akumulacji rzecznej i wodnolodowcowej. Krawędź jest interesującym ciągiem widokowym.
• Jezioro Rogalik. Obiekt obejmuje jedno z najlepiej zachowanych i najdłuższych starorzeczy doliny Odry zlokalizowanych w międzywalu na południe od Nowych Kolnii. Jest to jedna z niewielu form, która nie została rozcięta na mniejsze fragmenty.
• Duże, dobrze zachowane, łukowato wygięte starorzecze Odry w otoczeniu łąk w pobliżu PGR Zawadno, na południe od Odry i zachód od Nysy Kłodzkiej.
• Koryto Nysy Kłodzkiej na długości ok. 200 m. Na odcinku tym występują naturalne podcięcia erozyjne rzeki. Na podcięciach odsłaniają się profile geologiczne i glebowe mad rzecznych, prześledzić można również dynamiczne procesy rzeźbotwórczej działalności Nysy Kłodzkiej.
• Obszar położony na północ i północny wschód od Prędocina. Obejmuje jeden z nielicznych w całym korycie Odry w Polsce fragmentów nieżeglownego zakola rzeki, wraz z ujściowym odcinkiem Stobrawy. Jest mozaiką typowych dla dolin rzecznych ekosystemów leśnych, wodnych, łąkowych i zadrzewieniowych. Ekosystemy leśne charakteryzują się dużym zróżnicowaniem gatunkowym, częściowo są to starodrzewia dębowe i jesionowe. Duże kompleksy łąk położonych pomiędzy Nowymi Kolniami i Odrą są w większości nieużytkowane lub użytkowane ekstensywnie, ze znacznym udziałem turzycowisk, łozowisk i szuwarów. Na obszarze zachowały się jedne z najlepiej wykształconych w dolinie na badanym odcinku starorzecza. Stosunkowo dobrze zachowane bogactwo siedlisk i nisz ekologicznych sprzyja dużej bioróżnorodności tego obszaru.
• Fragment wyraźnie zaznaczonej w krajobrazie doliny rzeki Stobrawa od Domaradza do Bielic wraz z położonymi w dolinie kompleksami stawów hodowlanych (w większości w gm. Świerczów, część w gm. Pokój). Obszar jest mozaiką krajobrazową podmokłych łąk, niewielkich kompleksów wilgotnych lasów i stawów o unikalnym w skali regionu charakterze. Stanowi teren o bardzo rzadkich w województwie walorach krajobrazowych. Pod względem florystycznym jest to obszar o dużym zróżnicowaniu siedlisk i bogactwie zbiorowisk, szczególnie leśnych, wodnych, szuwarowych i terofitów mulistych brzegów wód i okresowo zalewanych zagłębień.
• Obszar położony nad Stobrawą, na południe od miejscowości Stobrawa. Zlokalizowane są tu liczne duże i małe starorzecza, wraz z przyległymi do nich i do Stobrawy podmokłymi łąkami i gęstymi zakrzewieniami o charakterze zbliżonym do łęgowych. Typowe dla dolin rzecznych ekosystemy tworzą na tym terenie silną mozaikę krajobrazową, zwłaszcza w południowej części. Sprzyja ona dużej bioróżnorodności. Obszar jest łącznikiem krajobrazowym pomiędzy stosunkowo dużymi jak na wylesione doliny rzek kompleksami lasów. Rzadkimi i chronionymi gatunkami zwierząt występujących na terenie proponowanego użytku ekologicznego są: łabędź niemy Cygnus olor, derkacz Crex crex, sieweczka rzeczna Charadrius dubius, świerszczak Locustella naevia. Z roślin osobliwością jest salwinia pływająca Salvinia natans i kotewka orzech wodny Trapa natans a także występująca tu na jedynym naturalnym stanowisku w wojewóztwie cibora brunatna Cyperus fuscus. Oprócz niej występują tu jeszcze rzadkie i chronione gatunki jak grążel żółty Nuphar luteum, grzybienie białe Nymphaea alba, osoka aleosowata Stratiotes aloides, storczyk szerokolistny Dactylorhiza majalis.
• Teren obejmujący dolinę Budkowiczanki w okolicach Starych i Nowych Budkowic. Granice terenu przebiegają po wzniesionej do kilkunastu metrów krawędzi erozyjnej doliny rzeki. W związku z ukształtowaniem terenu sąsiadują tu ze sobą skrajnie odmienne typy środowisk – ciepłolubne i sucholubne murawy na zboczach oraz bagienne dno doliny. Liczne są kępy krzewów urozmaicające krajobraz i stanowiące czynnik zwiększający bogactwo przyrodnicze tego obszaru. Z kilku miejsc rozciąga się szeroki, otwarty widok na dolinę Budkowiczanki i harmonijną zabudowę Budkowic. Sąsiedztwo lasów i terenów rolniczych nie stwarza zagrożeń dla omawianego obiektu. Położony jest z dala od ruchliwych szlaków komunikacyjnych. Nie stwierdzono na jego terenie obecności nielegalnych składowisk odpadów ani innych przejawów degradacji środowiska naturalnego. Zaobserwowano wkraczanie drzew na murawy kserotermiczne porastające stoki doliny, co może w przyszłości spowodować ich zanik i utratę części walorów przyrodniczych. Obszar charakteryzuje się bardzo wysoką bioróżnorodnością florystyczną i faunistyczną.
• Teren obejmujący fragment doliny rzeki Bogacica, w okolicach Młodnika (gm. Murów). W dolinie występują wielkopowierzchniowe, ekstensywnie użytkowane lub nieużytkowane ekosystemy podmokłych łąk i małych zbiorników wodnych w otoczeniu lasów i zadrzewień. Obszar charakteryzuje się dużą bioróżnorodnością i naturalnością krajobrazu. Występuje tu duża liczba drzew o walorach pomników przyrody, częściowo chronionych. Szczególnie cenny pod względem krajobrazowym jest przebieg rzeki przy granicy lasu i ekosystemów łąkowych. Wiele z starych drzew charakteryzuje się licznymi dziuplami, co sprzyja występowaniu licznych, a coraz rzadszych w regionie dziuplaków.
• Teren obejmujący wąski pas doliny Smortawy przy jej korycie na południowy zachód od Barucic (gm. Lubsza). Obszar charakteryzuje się szczególnie wysoką bioróżnorodnością powodowaną zjawiskiem styku ekosystemów wodnych, podmokłych łąk i wilgotnych lasów. Teren jest żerowiskiem licznej zwierzyny łownej.
• Kompleksy stawów w Barucicach położonych w otoczeniu leśnym i łąkowym. Obszar jest stanowiskiem kilku gatunków roślin rzadkich i chronionych, stanowi ostoję ptactwa wodno-błotnego. Charakteryzuje się dużymi walorami krajobrazowymi i bardzo wysoką bioróżnorodnością.
• Zabytkowy park angielski z kompleksem stawów położony na południe od Pokoju (Winna Góra). Obszar pod względem krajobrazowym jest niezwykle rzadką w regionie mozaiką przenikających się ekosystemów leśnych i wodnych silnie stabilizujących specyficzne warunki zróżnicowanych nisz ekologicznych o unikalnym charakterze. Na dużych, starych, parkowych stawach hodowlanych rozwijają się liczne fitocenozy zespołów roślinności wodnej i szuwarowej. Występujące tu lasy stanowią mozaikę monokultur sosnowych, borów sosnowych, grądów i rzadko łęgów. Groble na stawach obsadzone są wieloma starymi, dziuplastymi dębami, będącymi miejscem lęgowym dla wielu gatunków zwierząt.