Roślinność - Najciekawsze gatunki

Kotewka orzech wodny jest jednoroczną rośliną wodną, rosnącą w płytkich zbiornikach, głównie starorzeczach i stawach hodowlanych. Na powierzchni wody tworzy rozety romboidalnych liści, przytwierdzone do dna zbiornika przy pomocy długiej podwodnej łodygi. U podstawy ogonków liściowych znajdują się komory powietrzne pomagające roślinie w unoszeniu się na wodzie. Jej owocem jest orzech zaopatrzony w ostre wyrostki – harpuny oraz komory powietrzne. Zarówno jedne, jak i drugie odgrywają znaczną rolę w przenoszeniu owoców. Dojrzałe orzechy opadają na dno zbiornika i tam zimują, aby wiosną wykiełkować. Dawniej, gdy roślina była częstsza, z orzechów wyrabiano mąkę. Natomiast w średniowieczu kolczaste owoce rozsypywano we wsiach pod oknami dla zabezpieczenia się przed złodziejami, którzy zakradali się do obejścia na bosaka. Na terenie parku kotewka występuje w starorzeczach i stawach hodowlanych w dolinie Odry i Stobrawy. Jest to gatunek ściśle chroniony nie tylko w Polsce, ale w całej Europie. W związku z tym dla służb Stobrawskiego PK jest jednym z gatunków priorytetowych. W 2002 roku na terenie parku miała miejsce restytucja kotewki orzecha wodnego i salwinii pływającej. Została ona przeprowadzona przez Stowarzyszenie na Rzecz Ochrony Przyrody Stobrawskiego Parku Krajobrazowego BIOS i polegała na przeniesieniu części zagrożonych populacji tych roślin do podobnych i mniej zagrożonych siedlisk. W tym celu wybrano 10 starorzeczy w dolinie Odry i Nysy Kłodzkiej, dla których istniały historyczne informacje o wcześniejszym występowaniu obu taksonów, i przesiedlono część tych populacji.

Salwinia pływająca to niewielka, jednoroczna paproć, związana ze środowiskiem wodnym. Jest pozbawiona korzeni i swobodnie pływa po powierzchni wody. Wytwarza dwa rodzaje liści ułożonych w okółkach. Na tafli wody widoczne są jasnozielone, eliptyczne liście pokryte drobnymi włoskami, uniemożliwiającymi zwilżenie ich powierzchni. Pomiędzy nimi wyrastają liście zanurzone w wodzie, podzielone na wąskie odcinki i przypominające przez to korzenie. Późnym latem u nasady liści pojawiają się błoniaste twory zwane sporokarpiami, w których rozwijają się zarodnie. Salwinia, podobnie jak kotewka, występuje w starorzeczach i stawach hodowlanych. Objęta jest ścisłą ochroną.

Długosz królewski jest okazałą, dorastającą nawet do 2 metrów paprocią, rosnącą wyłącznie na siedliskach podmokłych, takich jak olsy, bory bagienne, torfowiska, wilgotne zarośla czy brzegi zbiorników wodnych. Swój iście królewski wygląd zawdzięcza imponującym pierzastym liściom. Niektóre z nich poza funkcją asymilacyjną biorą również udział w rozmnażaniu. W górnej części tych liści (tzw. części zarodnionośnej) licznie tworzą się zarodnie, które początkowo mają barwę ciemnozieloną, a w stadium dojrzałym rdzawobrunatną. Długosz to rzadki mieszkaniec naszych lasów, dlatego należy do gatunków ściśle chronionych.

Centuria pospolita to dekoracyjnie kwitnąca roślina z rodziny goryczkowatych. Wbrew swej nazwie nie należy do gatunków częstych – na terenie parku odnotowano dotychczas tylko kilka stanowisk jej występowania (głównie w południowo – zachodniej części parku). Na zmniejszenie liczebności gatunku wpłynął prawdopodobnie niekontrolowany zbiór tej rośliny do celów leczniczych - ziele centurii stosowane jest w schorzeniach układu pokarmowego. Z tego względu centuria została objęta całkowitą ochroną.

Łuskiewnik różowy to rzadko spotykana, wieloletnia roślina z rodziny trędownikowatych, której nazwa pochodzi od łusek pokrywających gęsto podziemne kłącze oraz mięsistą, pozbawioną liści łodygę. Główną część rośliny stanowi silnie rozgałęzione, sięgające do głębokości nawet 1 metra kłącze. Łodyga wraz z intensywnie na różowo zabarwionym kwiatostanem pojawia się na wiosnę i zanika zaraz po wysypaniu się nasion. Łuskiewnik to roślina pasożytnicza – ze względu na brak chlorofilu nie wytwarza samodzielnie substancji pokarmowych. Dlatego pasożytuje na korzeniach drzew liściastych, głównie olszy, buka, klonu i leszczyny, a także świerka. Na terenie SPK występuje nielicznie, głównie w wilgotnych lasach liściastych.

Rosiczka okrągłolistna jest wszystkim znaną, ale rzadko spotykaną rośliną mięsożerną. Liście tego niepozornego gatunku są zebrane w przyziemną różyczkę i zaopatrzone w liczne włoski gruczołowe. Włoski te wytwarzają lepką ciecz wabiącą owady oraz substancje rozkładające ciała ofiar. W parku rosiczkę można spotkać na kilku stanowiskach, głównie na torfowiskach. Należy do gatunków ściśle chronionych.

Na terenie Stobrawskiego PK występuje 8 gatunków z rodziny storczykowatych. Do najrzadziej spotykanych należą kukułka Fuchsa i kukułka krwista. Liście kukułki krwistej, w przeciwieństwie do kukułki Fuchsa, pozbawione są ciemnych plam. Kwiaty koloru różowego lub bladoczerwonego rozwijają się w czerwcu. Jest to gatunek łąkowy, znany w parku tylko z jednego stanowiska – niewielkiego torfowiska zlokalizowanego w północnej jego części. Kukułka Fuchsa z kolei to gatunek leśny, występujący w parku na dwóch stanowiskach w łęgu jesionowo-olszowym. Kwitnie w czerwcu, a kwiaty mają kolor bladoróżowy. Wszystkie gatunki storczyków są w naszym kraju ściśle chronione.