Owadzie ciekawostki SPK

Przeziernik osowiec

Owad ten, będąc motylem, na pierwszy rzut oka przypomina osę lub szerszenia i jest przykładem zjawiska mimikry. Polega ono na upodobnianiu się bezbronnych z natury organizmów do ich groźniejszych kuzynów w celu ochrony przed wrogami, np. ptakami. Motyl ten jest największym krajowym przedstawicielem przeziernikowatych – posiada nie pokryte łuskami, a przez to przeźroczyste skrzydła. Jest aktywny w dzień, ale nie łatwo go spotkać gdyż jest stosunkowo nie liczny. Występuje głównie w łęgach i alejach topolowych, gdzie jego gąsienice żyją w chodnikach drążonych pod korą topól i dwukrotnie zimują.

Rączyca

Owad ten na pierwszy rzut oka przypomina zwykłą muchę, posiada jednak ciekawy tryb życia. Larwy rączycy są parazytoidami czyli pasożytami wewnętrznymi gąsienic motyli. Samica składa jaja na liściach, a wylęgłe z nich larwy czekają na nadejście gąsienicy, po czym wwiercają się w nią i stopniowo wyjadają od środka. Po zakończeniu rozwoju przepoczwarzają się na szczątkach swojej ofiary.  

Galeatus maculatus

   Owad ten jest pluskwiakiem różnoskrzydłym należącym do rodziny prześwietlikowatych. Owady należące do tej rodziny są zwykle skromnie ubarwione, posiadają jednak często fantastyczne, można nawet powiedzieć, że dziwaczne kształty. W Polsce stwierdzono dotychczas występowanie 54 gatunków należących do tej rodziny. Mimo tej dość znacznej liczby ich obserwację utrudniają niewielkie rozmiary - zwykle 3-4 mm długości. Żyją na rozmaitych roślinach odżywiając się ich sokami. Większość gatunków jest ciepłolubna i można je spotkać w suchych i nasłonecznionych miejscach, w takim też środowisku znaleziony został owad przedstawiony na fotografii.  

Strojnica baldaszkówka

Owad ten, należący do pluskwiaków różnoskrzydłych, najliczniej występuje w rejonie śródziemnomorskim. Świadczy to o jego wyjątkowo ciepłolubnym charakterze. W parku można go spotkać na suchszych łąkach oraz na południowych zboczach wałów i nasypów. Jego odnalezienie ułatwia fakt, że zwykle przebywa na kwiatach roślin z rodziny baldaszkowatych, min. barszczu zwyczajnego, gdzie wysysa soki. Zgodnie z nazwą strojnica jest bardzo kontrastowo ubarwiona co ostrzega potencjalnych wrogów, że jest ona nie jadalna. Larwy nie są początkowo ubarwione tak kontrastowo, lecz w pierwszym okresie życia ochrania je matka.

Srogoń baldaszkowiec

Podobnie jak strojnica baldaszkówka jest to ciepłolubny owad należący do pluskwiaków różnoskrzydłych. W parku można go spotkać w suchych i nasłoneczninych miejscach. Nie jest związany pokarmowo z żadnym gatunkiem rośliny gdyż jest typowym drapieżnikiem. Poluje głównie na owady, które chwyta przednią parą odnóży i wysysa masywną kłujką. Srogoń potrafi wydawać ćwierkliwe dźwięki pocierając kłujką o bruzdę znajdującą się pomiędzy biodrami przedniej pary nóg.

Mrówkolew

Spacerując po suchych i piaszczystych miejscach w okolicy wydm i na obrzeżach borów sosnowych możemy często dostrzec niewielkie lejkowate zagłębienia w piasku. Są to pułapki zastawione przez drapieżną larwę mrówkolwa. Na swoje ofiary czatuje ona ukryta pod piaskiem na dnie lejka, wystawiając na zewnątrz tylko mocne, cęgowate żuwaczki. Łupem larwy padają najczęściej mrówki, licznie występujące w takich suchych, piaszczystych miejscach. Mrówka, która wpadnie do lejka próbuje się z niego wydostać lecz utrudnia to obsypujący się piasek. Mrówkolew natomiast nie czeka biernie aż zdobycz zsunie się na dno, ale „pomaga” jej w tym „strzelając” ziarenkami piasku, wyrzucanymi energicznymi ruchami głowy. W końcu drapieżnik chwyta mrówkę żuwaczkami, wstrzykuje do jej ciała paraliżujący jad i rozpuszczające jej tkanki soki trawienne. Tak przygotowany posiłek zostaje wyssany, a szczątki mrówki wyrzucone poza lejek. Dorosły owad nie prowadzi już tak specyficznego trybu życia. Nieco przypomina on ważkę, lecz wolniej od niej lata i posiada buławkowate czułki. W ciągu dnia kryje się wśród roślinności, lata wieczorem i w nocy, żywi się mszycami i innymi drobnymi owadami. 

Rohatyniec nosorożec

Ten okazały chrząszcz pierwotnie zamieszkiwał stare, zwłaszcza dębowe lasy gdzie jego larwy, dorastające do 12 cm długości, rozwijały przez kilka lat się w próchniejącym drewnie starych pniaków. Obecnie działalność człowieka ograniczyła znacznie naturalne miejsca jego występowania. Paradoksalnie rohatyniec znalazł sobie odpowiednie do życia miejsce właśnie w pobliżu człowieka i stał się po części gatunkiem synantropijnym. Przystosował się do rozwoju w odpadach z garbarni, a następnie w stosach kory i trocin w tartakach, a także w pryzmach kompostowych. Wysypywanie ogrodów korą, sprzyja jego rozprzestrzenianiu się i na takiej korze zostało wykonane zdjęcie. Okazały róg na głowie jest charakterystyczny dla samca tego chrząszcza.

Rzemlik topolowiec

Jest to chrząszcz z rodziny kózkowatych. Jej przedstawiciele mają wydłużony kształt ciała oraz długie czułki. Larwy tych chrząszczy rozwijają się przez kilka a nawet kilkanaście lat w drewnie, natomiast owad dorosły żyje stosunkowo krótko przez co mimo ich dość powszechnego występowania nie są one łatwe do zaobserwowania. U niektórych gatunków imago czyli owad dorosły żyje tak krótko, że nie pobiera nawet pokarmu, odbywa gody i ginie. Rzemlik prowadzi zmierzchowo-nocny tryb życia, więc mimo tego, że należy do pospolitszych gatunków kózkowatych nie jest go łatwo zaobserwować. Żywi się liśćmi topoli, w których wygryza dziury o ząbkowanych krawędziach. W topolach, ale także na wierzbach w lipcu składa jaja, które zimują. Z jaj wylęgają się larwy żerujące w drewnie od 2 do 4 lat. 

Szerszeń

Szerszeń jest największym krajowym gatunkiem z rodziny osowatych, który ma wśród ludzi złą opinię. Wynika ona raczej z samej wielkości szerszenia niż zagrożenia jakie by stwarzał. Jego ukąszenie jest bolesne, lecz sam jad nie jest bardziej toksyczny niż jad osy, do tego jest on od osy bardziej spokojny i ustępliwy, żądląc tylko w obronie własnej, w razie zagrożenia życia lub gniazda. Szerszeń zakłada gniazda w dziuplach, w budkach lęgowych dla ptaków oraz na strychach i poddaszach. Buduje je z przeżutego spróchniałego drewna, tworzącego szarą masę, podobną po wyschnięciu do grubego papieru. Szerszenie są drapieżne, polują na owady, karmią nimi także swoje larwy, chętnie zjadają także słodkie owoce i piją sok wyciekający ze zranionych drzew. Późną jesienią wymiera cała szerszenia społeczność, oprócz zapłodnionych samic, które zimują, a wiosną przystępują do budowy nowych gniazd.

Zgłębiec trzpiennikowiec

Na zdjęciu widać jak samica trzpiennikowca wbija swe pokładełko w drewno. Jest to niesamowity pokaz owadziej „inżynierii”, bo jak wbić tak delikatny jak pokładełko narząd w lite drewno? Odpowiedź na to pytanie zna chyba tylko sam owad. Miejsce nakłucia nie jest przypadkowe, gdyż wcześniej samica dokładnie lokalizuje żerującą w drewnie larwę z rodziny trzpiennikowatych lub kózkowatych i składa w niej swoje jajo. Z jaja wylęga się larwa, która żywi się swoją ofiarą. Sam proces „wwiercania” się w drewno może trwać nawet pół godziny, a samica zgłębca trzpiennikowca wraz z pokładełkiem jest jednym z naszych najdłuższych owadów.