Grodziska

Prastare grodziska czyli dawne grody zawsze skupiały ludzką uwagę. Chyba każdy z takich obiektów otacza aura dziwnego i osobliwego miejsca. Tu przeważnie mogą być ukryte rzeczy tajemnicze, stąd - jak wieść niesie - rozchodziły się wielokilometrowe tunele, tu rozkwitały, a potem upadały bogate miasta lub rezydencje złych i dobrych panów. W legendach przekazywanych z pokolenia na pokolenie przez setki lat pobrzmiewają echa prawdziwych wydarzeń. Dzisiejsze niektóre okazałe, niektóre niepozorne zwaliska kryją dawne obiekty obronne, które przed stuleciami musiały być widownią dramatycznych wydarzeń. Rowy i nasypy ziemne stanowią szczątki potężnych umocnień, wznoszonych wielkim nakładem sił i środków.

    Potrzeba oraz umiejętność budowania fortyfikacji występowała na ziemiach polskich epizodycznie. Kolejne fazy „grodowe” rozdzielone są długimi okresami, kiedy to obywano się zupełnie bez tych jakże wymownych świadectw zagrożenia ze strony innych ludzi. Jedno ze stadiów budownictwa obronnego przypada na dobę słowiańską, na okres plemienny wczesnego średniowiecza (II-połowa X wieku). To początek czasów, gdy gród staje się nieodłącznym elementem naszego krajobrazu kulturowego. Niektóre grody służyły do stałego zamieszkania, inne wznoszono jako grody schronieniowe, przeznaczone do obrony okolicznej ludności wiejskiej w sytuacji zagrożenia.

    Począwszy od XII-XIII wieku w głąb średniowiecza rozwija się nowe zjawisko w dziedzinie budownictwa obronnego: małe gródki – siedziby rycerskie. Były to drewniane, a z rzadka również murowane wieże mieszkalne stawiane na kopcu ziemnym, otoczonym pierścieniami wałów i fos. Zostały po nich tzw. grodziska stożkowate. Niektóre tego typu grodziska znajdują się również na terenie Stobrawskiego Parku Krajobrazowego stanowiąc ciekawe miejsca warte obejrzenia:

Stożkowe grodzisko w Murowie (na trasie ścieżki przyrodniczo - krajobrazowej „Między Murowem a Zagwiździem”)

Grodzisko w Murowie to słowiańska warownia powstała ok. XIII wieku, czyli pod koniec okresu wczesnego średniowiecza. Położona jest na planie owalu o długości ponad 100 metrów i szerokości ponad 80 metrów. Warownia ta otoczona była wałem, który od strony północno-wschodniej i południowo-zachodniej był podwójny. Jego środkową część wypełnia stożek, którego zbocza opadają dość stromo ku fosie okalającej grodzisko ze wszystkich stron. Wał przetrwał do naszych czasów w doskonałym stanie. Od strony zachodniej widać w nim przerwę obramowaną dwoma wałami stanowiącymi dodatkowe zabezpieczenie znajdującej się tu dawniej bramy.
 
Pozostałości grodziska z XII - XV w. w Krzywej Górze (w pobliżu ścieżki przyrodniczej „Dolina Budkowiczanki” )

Grodziska położone na terenie, obrzeżach i w okolicach Stobrawskiego Parku Krajobrazowego:

• Grodzisko stożkowate z XIII lub XIV – XV w. na obrzeżach Murowa w gminie Murów o powierzchni 0,7 ha, znajdujące się na terenie lasu;

• Grodzisko stożkowate z XII-XIIIw. lub XIII-XVI w. pomiędzy Krogulną w gminie Pokój a Miejscem w gminie Świerczów, stanowiące teren zadrzewiony;

• Grodzisko z XIII-XV w. położone na zachód od Krzywej Góry w gminie Pokój o powierzchni 0,7 ha, znajdujące się na terenie lasu;
• Grodzisko stożkowate, średniowieczne w Kuźnicy Katowskiej (dawniej Karłowice) w gminie Popielów o powierzchni 0,022 ha, znajdujące się na terenie lasu;
• Zamczysko z XIII lub XIV-XV w. w Starych Kolniach gmina Popielów o powierzchni 0,2 ha stanowiące zadrzewiony nieużytek;
• Grodzisko stożkowate z XIV-XV w. w Zawadnie gmina Lewin Brzeski o powierzchni 0,9 ha, znajdujące się na terenie lasu;
• Grodzisko stożkowate, średniowieczne z XIII-XVI w. w Błotach gmina Lubsza o powierzchni 0,2 ha, obecnie znajduje się na nim cmentarz;
• Grodzisko średniowieczne z XIII-XVI w. w Błotej – Lednicy gmina Lubsza o powierzchni 0,15 ha, stanowiące łąkę;
• Dwa grodziska średniowieczne z XIII-XIVw. w Tarnowcu (dawniej Śmiechowice) gmina Lubsza o powierzchni 0,1 ha oraz o powierzchni 0,08ha;
• Grodzisko stożkowate z XIII lub XIV-XVI w. w miejscowości Różyna gmina Lewin Brzeski o powierzchni 0,5 ha stanowiace nieużytek;
• Grodzisko z IX-X lub X-XIIIw w miejscowości Lipki gmina Brzeg o powierzchni 0,4 ha stanowiące nieużytek;
• Grodzisko z XIV-XVw w Brynicy gmina Łubniany o powierzchni 0.85 ha stanowiące łąkę;

Kolorem wyróżniono obiekty znajdujące się przy granicy lub w najbliższej okolicy SPK, pozostałe obiekty leżą bezpośrednio na terenie parku.

Wszystkie wyżej wymienione grodziska znajdują się w rejestrze zabytków Województwa Opolskiego. Więcej informacji o przedmiotowych grodziskach można uzyskać w Oddziale Zespołu Opolskich Parków Krajobrazowych w Ładzy, gdzie znajduje się katalog wszystkich zabytków położonych na terenie, obrzeżach oraz w otoczeniu Stobrawskiego Parku Krajobrazowego.