Polska Ekologia 24

Suwalski Park Krajobrazowy (SPK) jest najstarszym parkiem krajobrazowym w Polsce. Utworzony został 12 stycznia 1976 r. w celu ochrony unikatowego krajobrazu polodowcowego, szczególnych wartości przyrodniczych i geologicznych. Położony jest w makroregionie Pojezierze Wschodniosuwalskie w województwie podlaskim, na terenie gmin: Jeleniewo, Przerośl, Rutka-Tartak, Wiżajny. Wchodzi w sieć obszarów uznanych za cenne dla Europy jako NATURA 2000 pod nazwą Ostoja Suwalska. Powierzchnia Parku wynosi 6353 ha, w tym około 60 % stanowią użytki rolne, 24% lasy, 10% wody, 4% bagna i 2% pozostałe grunty. Obszar strefy ochronnej wynosi 9292 ha.

Do powstania Suwalskiego Parku Krajobrazowego przyczyniła się wyjątkowa rzeźba terenu, którą ukształtował lądolód skandynawski, a szczególnie ostatnia faza zlodowacenia północnopolskiego. Na niewielkim obszarze występuje  koncentracja  zróżnicowanych form polodowcowych.  Jest to kraina, w której możemy znaleźć moreny, ozy, kemy oraz przykład doliny wiszącej. Atrakcją Parku są również głazowiska, które są unikalne ze względu na dużą ilość głazów skupionych na małym obszarze.  Jest to  miejsce, w którym możemy dostrzec zarówno wysokie wzgórza jaki i głębokie doliny oraz liczne jeziora o urozmaiconej linii brzegowej.  W jednej z takich rynien w zachodniej części Parku znajduje się najgłębsze jezioro w Polsce - Hańcza. SPK położony jest w znacznej części  w zagłębieniu Szeszupy -  w głębokiej niecce wytopiskowej, otoczonej ze wszystkich stron wysokimi stromymi krawędziami,  powstałej w momencie wycofywania się lodowca w jego ostatniej fazie.  Liczne deniwelacje, nachylenia zboczy sprawiają, że teren Parku przypomina krajobraz podgórski, wzbogacony dwudziestoma sześcioma jeziorami, z których 24 mają powierzchnie większą niż 1 ha.

Głównymi rzekami Parku są Czarna Hańcza i Szeszupa. Charakter tych rzek jest zupełnie różny. Szeszupa płynie leniwie wśród łąk, bagien, torfowisk, z kolei Czarna Hańcza z chwilą wypływu z jeziora Hańcza przypomina górski potok. Płynie wąską głęboką doliną o żwirowo- kamienistym podłożu, charakteryzującą się dużym spadkiem.

Obszary Parku, które cechują się szczególnymi walorami przyrodniczymi i krajobrazowymi objęte są ochroną rezerwatową, posiadają status użytków ekologicznych, bądź są uznane za pomniki przyrody. Na terenie SPK znajdują się cztery rezerwaty przyrody: „Jezioro Hańcza”, „Głazowisko Bachanowo nad Czarną Hańczą”, „Głazowisko Łopuchowo” oraz „Rutka”. Za pomniki przyrody uznano 22 pojedyncze drzewa, aleje lipową oraz 15 głazów narzutowych. Jeziorom Kojle, Perty, Szurpiły, Jeglówek i Purwin (wraz z torfowiskiem przejściowym) nadano status użytków ekologicznych.

Siedziba Suwalskiego Parku Krajobrazowego znajduje się w Turtulu – przysiółku wsi Malesowizna, w malowniczej rynnowej dolinie rzeki Czarna Hańcza, na jednym z pagórków ozu turtulskiego. W siedzibie Parku poza biurem SPK oraz punktem informacji turystycznej znajduje się również baza edukacyjno-noclegowa, izba regionalna, wypożyczalnia sprzętu sportowego oraz siedziba Stowarzyszenia Miłośników SPK „KRAINA HAŃCZY”.

Park dzięki swoim walorom przyrodniczym i krajobrazowym jest chętnie odwiedzany przez wielu turystów. Z myślą o nich wyznaczono 7 oznakowanych ścieżek poznawczych, 9 szlaków pieszych oraz 3 trasy rowerowe.