Atrakcje przyrodnicze

Różnorodność siedlisk Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego jest gwarancją licznego występowania różnorodnych gatunków roślin zwierząt i grzybów.

Najbogatszy skład gatunkowy reprezentowany jest przez zwierzęta ziemnowodne lub związane z wodą. Ważnym elementem fauny Parku jest liczna populacja bobrów, które zamieszkują jeziora, rzeki, jak i również okresowo wysychające rowy melioracyjne. Przejawy jego działalności to żeremia, tamy, nory czy powalone drzewa. Jednym z najcelniejszych gatunków ssaków występujących na tych terenach jest nocek łydkowłaosy – jeden z 11 gatunków nietoperzy stwierdzonych na terenie Parku.Szacuje się, że na terenie Parku gniazduje około 126 gatunków ptaków. Często spotykane są żurawie, mające swoje lęgowiska na licznych torfowiskach śródleśnych, zimorodki spotykane nad ciekami wodnymi i jeziorami, łabędzie nieme, gągoły oraz czernice. Ptaki wodno-błotne są jednym z najcenniejszych zasobów różnorodności biologicznej WPK. .Obecność zróżnicowanych pod względem wielkości i właściwości fizykochemicznych jezior, stawów i cieków wpływa na zróżnicowanie ichtiofauny. Do najbardziej cennych należy troć jeziorowa zwana wdzydzką . Jest populacją autochtoniczną, reliktową formą powstałą na skutek izolacji geograficznej związanej z ostatnim zlodowaceniem. Ważnym elementem fauny WPK jest również rak szlachetny, kiedyś gatunek pospolity w naszych wodach, obecnie na skraju zagłady. Przyczyniła się do tego nadmierna niegdyś eksploatacja, zanieczyszczenie środowiska i ekspansja amerykańskiego gatunku – raka pręgowatego. Od 2007 r. w Parku trwają prace nad ratowaniem raka szlachetnego. Po przeanalizowaniu jego występowania na terenie WPK wytypowano miejsca gwarantujące jego przetrwanie i od 2008 r. wprowadza się tam uzyskiwane z podchowu małe raczki szlachetne.

Różnorodność i powierzchnia występowania cennych gatunków roślin świadczy o bogactwie obszaru Parku. Do rzadszych roślin spotykanych w lasach WPK zaliczyć można widłaki: spłaszczony, torfowy, Zeilera, goździsty i jałowcowaty, paprotkę zwyczajną, kalinę koralową, mącznicę lekarską, a także wawrzynka wilcze łyko. Lasy w Parku obfitują w gatunki porostów krzaczkowatych, m. in. brodaczki, co świadczy o czystym powietrzu w tym rejonie. Szczególnie obficie na terenie Parku występuje roślinność torfowiskowa, związana z śródleśnymi oczkami wodnymi w mniejszym lub większym stopniu przekształcona przez człowieka. Powszechnie występującymi tu gatunkami są rosiczka okrągłolistna i długolistna, turzyca bagienna, bagnica torfowa, modrzewnica zwyczajna, przygiełka biała, żurawina błotna i bagno zwyczajne. Z kolei jednym z najrzadszych gatunków roślin występujących na torfowiskach źródliskowych, zasilanych wodami podziemnymi, jest skalnica torfowiskowa, która w Polsce jest reliktem glacjalnym (polodowcowym). Jej występowanie odnotowano jedynie na kilku stanowiskach na Pomorzu, w tym na dwóch we Wdzydzkim Parku Krajobrazowym.

Aby turyści i mieszkańcy mogli swobodnie podziwiać walory przyrodniczo-krajobrazowe tego terenu nie zakłócając spokoju dzikich mieszkańców, z inicjatywy Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego powstały platformy widokowe: w Wyrównie (na jeziora Bielawy, Osty, Wyrówno), w okolicach Piechowic (na jezioro Lipno), w Schodnie (na jezioro Schodno), w Przytarni i Wdzydzch Tucholskich (na jezioro Wdzydze) i we Wdzydzach Kiszewskich  (na Zespół Jezior Wdzydzkich)

 Atrakcje przyrodnicze na terenie Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego

v  Zespół Jezior Wdzydzkich (jeziora: Jelenie, Gołuń, Radolne i Wdzydze)

v  Przepławka dla ryb w Grzybowskim Młynie

v  Wieża widokowa na Krzyż Jezior Wdzydzkich we Wdzydzach Kiszewskich

v  Wyspy na Zespole Jezior Wdzydzkich

v  Planowany rezerwat przyrody „Motowęże”

v  Bory chrobotkowe (m.in. rezerwat przyrody „Krwawe Doły”)

v  Platformy i tarasy widokowe na jeziora Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego

Zespół Jezior Wdzydzkich i jego wyspy

Zespół Jezior Wdzydzkich tworzą cztery jeziora :Radolne , Jelenie, Gołuń i Wdzydze, które łącząc się tworzą charakterystyczny kształt krzyża. Kompleks Jezior Wdzydzkich jest największym kompleksem jeziornym w tej części Kaszub, jezioro Wdzydze jest szóstym pod względem głębokości wśród jezior Polski. Ewenementem na skalę kraju, a nawet Europy są liczne naturalne wyspy na jeziorach kompleksu. Ostrów Wielki, Glonek, Ostrów Mały, Sorka, Sidły, Mielnica, Przerośla i Ceronek to wyspy jeziora Wdzydze. Na jeziorze Gołuń znajduje się wyspa Trzepcyn, a na Jelenim – Ostrówek. Największa z wysp, Ostrów Wielki, o powierzchni 90,66 ha i długości około 3 km to druga co do wielkości wyspa jeziorna w Polsce. Najmniejsza – to zaledwie kępa trzcin wyrastających ponad powierzchnię wody. Wszystkie jednak mają ogromne znaczenie jako siedlisko i obszar lęgowy rzadkich i chronionych ptaków wodno-błotnych.

Na wyspach i w ich okolicy należy zachować ciszę, aby nie płoszyć zwierząt je zasiedlających. Zakazuje się cumowania łodzi, rozpalania ognisk i tworzenia obozowisk. Obowiązuje zakaz używania łodzi motorowych i innego sprzętu motorowego na otwartych zbiornikach wodnych Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego (Rozp. Nr 52/06 Wojewody Pomorskiego z 2006 r.).

Przepławka dla ryb w Grzybowskim Młynie

Do najbardziej cennych gatunków ichtiofauny WPK należy troć jeziorowa zwana wdzydzką. Jest populacją autochtoniczną, reliktową formą powstałą na skutek izolacji geograficznej związanej z ostatnim zlodowaceniem. Cykl życia troci jest ściśle powiązany ze środowiskiem jeziorowym (okres żywienia), jak i ze środowiskiem rzecznym, gdzie ryba ta odbywa tarło i spędza okres młodzieńczego rozwoju (1-3 lata). Pod koniec października troć wdzydzka rozpoczyna wędrówkę na tarło i wchodzi do rzeki Wda oraz jej dopływu – Trzebiochy.

Na tej ostatniej rzece funkcjonował w miejscowości Grzybowski Młyn jaz piętrzący o wysokości 2,3 m., stanowiąc barierę nie do przebycia dla ryb wędrownych. Aby rozwiązać ten problem w 2009 r. Wdzydzki Park Krajobrazowy, dzięki dotacji EkoFunduszu, zbudował przepławkę komorową w formie kanału, omijającego budowlę piętrzącą. Jej parametry są tak dobrane, aby umożliwić pokonanie piętrzenia nie tylko przez duże ryby, jak troć, szczupak, węgorz, ale także przez mniejsze, takie jak ukleja, okoń czy różanka. Długość budowli wynosi 44m, szerokość na górze 2,5 m, a przy dnie 1,2 m. Przepławkę podzielono na 14 komór, oddzielonych od siebie przegrodami z kamienia polnego. W przegrodach tych wykonano szczeliny (przesmyki), którymi przepływają ryby.
Ponadto aby nie dopuścić do obniżania się liczebność populacji tego chronionego gatunku podjęto starania zmierzające do utworzenie na tych ciekach rezerwatu przyrody. Dzięki budowie przepławki  przywrócony został naturalny ruch tarliskowy troci jeziorowej w górę rzeki, co przyczynia się do powiększenia populacji tego gatunku poprzez polepszenie warunków do rozmnażania i zwiększenia areału, na którym mogą powstawać tarliska, ponieważ ostatnimi laty obserwuje się spadek liczby tarlaków spowodowany zbytnią ingerencją człowieka w środowisko. Dodatkowo przepławka umożliwi swobodne przejście spływających w dół rzeki, w kierunku jeziora Wdzydze, smoltów troci (młodych osobników).

 Planowany rezerwat „Motowęże”

Obszar torfowiskowo-krajobrazowy rozciągający się na powierzchni około 118 ha. Obejmuje fragment równiny sandrowej z ze¬społem bezodpływowych, wytopiskowych, oligo- i dystroficznych jezior (Czarne, Syconki Małe, Syconki Wielkie, Motowęże) oraz torfowisk pośród dużego kompleksu borów sosnowych na zachód od jeziora Wdzydze. Dominują tu zbiorowiska przejściowo- i wysokotorfowiskowe, stykające się z borem bagiennym, świeżym i miejscami suchym. Zidentyfikowano tu 48 gatunków roślin naczyniowych oraz 12 mszaków i porostów, w tym 10 chronionych - bagno zwyczajne, grążel żółty, mącznica lekarska, rosiczka długolistna, rosiczka okrągłolistna, bagnica torfowa, pływacz drobny, pływacz średni, pływacz zachodni. Wiele z nich to również gatunki rzadkie i ginące. Opisany teren stanowi także ważną ostoję ptactwa wodno-błotnego.

 Platformy i tarasy widokowe na jeziora Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego

Aby turyści i mieszkańcy mogli swobodnie podziwiać walory przyrodniczo-krajobrazowe tego terenu nie zakłócając spokoju dzikich mieszkańców, z inicjatywy Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego powstały platformy widokowe: w Wyrównie (na jeziora Bielawy, Osty, Wyrówno), w okolicach Piechowic (na jezioro Lipno), w Schodnie (na jezioro Schodno), w Przytarni i Wdzydzach Tucholskich (na jezioro Wdzydze) i we Wdzydzach Kiszewskich  (na Zespół Jezior Wdzydzkich).