Przyroda "Żywieckiego" Parku Krajobrazowego

Utworzony w 1986 roku Żywiecki Park Krajobrazowy jest najstarszym parkiem krajobrazowym w polskich Karpatach. Park rozciąga się w Beskidzie Żywieckim od Zwardonia na zachodzie po Korbielów na wschodzie. Na południu sięga po granicę ze Słowacją, na północy jego ograniczenie stanowi w przybliżeniu droga Jeleśnia–Żywiec. Powierzchnia Żywieckiego Parku Krajobrazowego wynosi 35,870 ha, a powierzchnia otuliny – 21,790 ha. Park obejmuje dwa pasma górskie: grupę Wielkiej Raczy i grupę Pilska. Grupa Wielkiej Raczy zwana ze względu na charakterystyczny kształt "Workiem Raczańskim" znajduje się w zachodniej części parku. Pasmo to ciągnie się od przełęczy Zwardońskiej do przełęczy Glinka. Najwyższe szczyty to Wielka Raczą (1236 m n.p.m.) i Wielka Rycerzowa (1226 m n.p.m.). Na północny wschód od przełęczy Glinka rozciąga się grupa Pilska. Od najwyższego szczytu Pilska (1557 m n.p.m.) na wszystkie strony ciągną się grzbiety boczne z kulminacjami na Romance (1366 m n.p.m.) i w paśmie Rysianki–Lipowskiej (1324 m n.p.m.). Wschodnie ograniczenie grupy Pilska stanowi przełęcz Glinne (809 m n.p.m.).

Ochrona przyrody na terenie "Żywieckiego" Parku Krajobrazowego

a)      Obszar Natura 2000 – Beskid Żywiecki

b)     Rezerwaty przyrody:

-       Butorza – leśny – 30,68 ha; Zwardoń, gm. Rajcza, drzewostan świerka istebniańskiego w reglu dolnym.

-       Dziobaki – leśny – 13,06 ha; Soblówka gm. Ujsoły - fragmenty buczyny karpackiej i jaworzyny ziołoroślowej w reglu dolnym.

-       Gawroniec – leśny - 23,69 ha; Pewel Mała, gm. Świnna, fragment buczyny karpackiej z udziałem sosny.

-       Grapa   - leśny  - 23,23 ha; Żywiec, fragment łęgu jesionowego z jarzmianką większą oraz lasu grądowego z chronionymi gatunkami runa.

-       Lipowska – leśny - 62,6 ha Ujsoły, Węgierska Górka, górnoreglowy bór świerkowy oraz torfowiska z systemem oczek wodnych wraz z całym bogactwem gatunkowym flory i fauny.

-       Muńcoł – florystyczny - 45,20 ha; Soblówka, gm. Ujsoły, stanowisko śnieżyczki przebiśnieg w żyznej buczynie karpackiej.

-       Oszast  - leśny - 48,82 ha; Soblówka, gm. Ujsoły, fragment dawnej Puszczy Karpackiej, las świerkowo-jodłowo-bukowy regla dolnego.

-       Pilsko   - leśny  - 105,21 ha, Korbielów, gm. Jeleśnia - bór świerkowy górnoreglowy.

-       Pod Rysianką   - leśny  - 27,54 ha; Sopotnia Wielka, gm. Jeleśnia, fragment dawnej Puszczy Karpackiej, las świerkowo-jodłowo-bukowy, przejście regla dolnego w górny.

-       Romanka w Beskidzie Żywieckim – leśny - 98,45 ha; Sopotnia Mała, Sopotnia Wielka gm. Jeleśnia, Żabnica, gm. Węgierska Górka, fragment dawnej Puszczy Karpackiej, bór świerkowy górnoreglowy.

-       Śrubita - leśny  - 24,99 ha, Rycerka Górna, gm. Rajcza, pierwotny las jodłowo-bukowy regla dolnego (fragment Puszczy Karpackiej).

c)      Użytki ekologiczne

-       Hala Cebulowa – Jeleśnia, zachowanie ekosystemu torfowiska ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin.

-       Stawek w Złatnej – Ujsoły, ochrona oczka wodnego ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin i zwierząt.

-       Hala Kamieniańska – Jeleśnia, zachowanie ze względów przyrodniczych, naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych ekosystemu torfowiska ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin

-       Hala Miziowa   - Jeleśnia, zachowanie ze względów przyrodniczych, naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych ekosystemu torfowiska ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin

-       Stowek na Kosarach pod Hyśkowcem – Żywiec - zachowanie ze względów przyrodniczych, naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych ekosystemu torfowiska ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin.

d)     Pomniki przyrody

Liczne pomniki przyrody ożywionej i nieożywionej oraz jeden powierzchniowymi pomnik przyrody: Stanowisko storczyków w Złatnej Hucie, gm. Ujsoły

Najciekawsze skałki znajdują się w szczytowych partiach Pilska, w dolinie Cebulowego Potoku i w obrębie grzbietowej części Romanki. Jaskinie mają charakter tektoniczny, a największa jest Jaskinia Wickowa w Sopotni Wielkiej o długości 101 m, inna to Jaskinia przed Rozdrożem o długości 17 m. Obie są pomnikami przyrody nieożywionej. Główne rzeki Żywieckiego Parku Krajobrazowego to Soła i Koszarawa. Rzeka Koszarawa oddziela Beskid Żywiecki od Beskidu Małego. W środkowych i dolnych biegach potoków występują liczne progi wodospadowe. Najwyższy z nich ma 10 m wysokości, a znajduje się w Sopotni Wielkiej na potoku o tej samej nazwie.