Czarny klimat

Położenie geograficzne

Miasto i Gmina Czarne położone są peryferyjnie w zachodniej części powiatu człuchowskiego zajmującego południowo – zachodnią część województwa pomorskiego nad rzeką Czernicą, na skraju doliny zachodniopomorskiej przy zbiegu trzech województw pomorskiego, zachodniopomorskiego i wielkopolskiego przy linii kolejowej Szczecinek-Chojnice. Przebiegające przez tereny szlaki komunikacyjne mają charakter regionalny i lokalny (trasy dróg wojewódzkich nr 201 Gwda-Barkowo i nr 202 Czarne-Rzeczenica). Od trasy dróg nr 22 Tczew-Kaliningrad miasto dzieli jedynie 16 km. Powierzchnia gminy wynosi 235 km²

Geograficznie gmina Czarne położona jest w obrębie makroregionu Pojezierza Południowopomorskiego obejmującego w tej części mniejsze jednostki fizyczno – geograficzne zwane mezoreginami.

Są nimi: Równina Charzykowska, Dolina Gwdy i Pojezierze Krajeńskie.

Równina Charzykowska – obejmuje północno – zachodnią część gminy Czarne w dorzeczu rzeki Czernicy stanowiącej lewy dopływ Gwdy. jest to równina sandrowa zbudowana z piasków rzecznolodowcowych pochodzących z postoju, a później zaniku lądolodu fazy pomorskiej ostatniego zlodowacenia. Powierzchnia jej ma monotonny charakter urozmaicony gdzieniegdzie bezodpływowymi zagłębieniami stanowiącymi pozostałość po wytopieniu się przesyconych przez piaski sandrowe brył martwego lodu. Porośnieta jest dużymi połaciami lasu.

Dolina Gwdy – obejmuje dosyć wąski pas zachodniej części gminy. W tej części rozdziela Równinę Charzykowską od Pojezierza Szczecineckiego. W pomorskiej fazie zlodowacenia stanowiła szlak odpływu wód roztopowych lodowca skandynawskiego, a poszczególne etapy jej rozwoju znaczone są piaszczystymi tarasami. Obecnie prawie całkowicie porośnięta jest lasami.

Pojezierze Krajeńskie – obejmuje środkową, południowo – wschodnią i południową część gminy. Granicę jej przebiegu wyznacza krawędź wysoczyzny morenowej przebiegającej przez Krzemieniewo – Sierpowo – Sokole – Wronkowo – Breńsk. Wysoczyznę tę tworzy morena denna fazy krajeńskiej stadiału poznańskiego, wśród której występują moreny czołowe z płatami piaszczystych osadów sandrowych

Budowa geologiczna, zasoby surowcowe i ukształtowanie powierzchni.

               Obszar gminy Czarne należy do słabiej rozpoznanych geologicznie obszarów naszego kraju ze względu na niewielką ilość głębokich wierceń. Dotychczasowy stan wiedzy z tego zakresu pozwala na następujące stwierdzenia:  Podłoże krystaliczne znajduje się na głębokości około 10 km .

Nad nimi wśród najstarszych dotychczas znanych utworów znajdują się osady cechsztynu, wykształcone w facji solonośnej o miąższości 860 m (sól kamienna, auhydryt). Poza tymi utworami występują iły czerwone z wkładkami piaskowców, wapieni i maryli. Na głębokości 300 m występują utwory jurajskie w postaci piaskowców, mułowców i łupków. Jeszcze wyżej występują margle, wapienie piaszczyste, łupki margliste, iły, utwory piaszczysto – ilaste, a także niewielkie ilości ropy naftowej. Na wymienionych utworach morenicznych zalegają osady trzeciorzędowe w postaci piasków kwarcowych, iły bezwapienne, cienkie warstwy węgla brunatnego. Łączna miąższość utworów trzeciorzędowych na omawianym obszarze waha się w granicach od 50–100m. W czwartorzędzie formuje się ostatecznie oblicze terenu zajmowanego przez gminę Czarne. Pokrywa czwartorzędu składa się z utworów polodowcowych (gliny, piaski zwałowe), wodnolodowcowych i rzecznych (żwiry, piaski, iły), eolicznych (piaski) oraz bagiennych i jeziornych (torfy, namuły). Największe znaczenie mają utwory plejstoceńskie. Należą do nich: gliny zwałowe podzielone soczewkami piasków. Na powierzchni gliny zwałowe pokryte są miejscami przez piaski zwałowe i piaski sandrowe. Jeżeli chodzi o utwory holoceńskie są one pochodzenia eolicznego, rzecznego i jeziornego. Dna dolin wyściełają aluwialne warstwy żwirowo – piaszczyste, przechodzące ku górze w piaski i mady. Grubość serii aluwialnych w małych dolinach jest nieznaczna . Wartość surowcową posiadają na terenie gminy Czarne żwiry, piaski i gliny. Występują one w pewnym rozproszeniu. Np. gliny, o przydatności eksploatacyjnej występują w okolicach Czarnego, Sierpowa,  Domisławia. Zasoby żwirów występują w okolicach Krzemieniewa, Czarnego i Biernatki.

Przez kilka lat do roku 2002 prowadzono eksploatację niewielkiego złoża ropy naftowej w okolicach Krzemieniewa ( kopalnia Brzozówka – 4 km na zachód od Krzemieniewa). Wymienione powyżej zasoby surowcowe mają znaczenie lokalne ze względu na wielkość zasobów. Nie przewiduje się ich znaczącej eksploatacji w ciągu najbliższych 10 lat.

Ukształtowanie powierzchni jest bardziej urozmaicone w środkowej, południowej i południowo – wschodniej części gminy między innymi ze względu na większą jej wysokość n.p.m. Występują tu większe deniwelacje terenu. Niemal zupełnie płaska jest północna część gminy wchodząca w skład mezoregionu jakim jest Równina Charzykowska.  Ogólnie biorąc teren gminy nachylony jest wyraźnie w kierunku północno – zachodnim od wysokości 208 m w okolicy Łoży, Biernatki i Bińcza , do 115 m w widłach Gwdy i Szczyry. Ważnymi elementami rzeźby terenu gminy Czarne są :

-      dział wodny między Szczyrą, Czernicą  przebiegający na linii Biernatka – Domisław – Krzemieniewo stanowiący widoczną dominantę wysokościową wpływająca na pozytywnie na urozmaicenie krajobrazu.

-       krawędź wysoczyzny morenowej przebiegającej przez Krzemieniewo – Sierpowo- Sokole – Wronkowo – Breńsk.

Wody

Ważny element krajobrazu gminy Czarne stanowią wody powierzchniowe, głównie rzeki, w znacznie mniejszym stopniu jeziora ze względu na ich małą ilość i powierzchnię. Oś hydrograficzną stanowi rzeka Czernica o długości 53 km ze swymi dopływami Białą i Gnilcem, stanowiąca lewobrzeżny dopływ Gwdy. Na całej długości tworzy liczne zakola. Przecina ona obszar gminy a północnego wschodu ku południowemu zachodowi. Jej prawobrzeżny dopływ stanowi Gnilec. Jej wody są wodami pozaklasowymi – jeżeli chodzi o klasę, Umożliwiają jednak hodowlę ryb, urządzanie kąpielisk, i uprawianie sportów wodnych (kajakarstwo, wędkarstwo). Średni spadek 1,6 % , średni przepływ 2,6 m³/sek..

Południowo - wschodnią część gminy odwadnia rzeka Szczyra będąca również lewobrzeżnym dopływem Gwdy. Wody jej zaliczane są do II klasy czystości. Na terenie gminy brak jest jezior o powierzchni powyżej 1 km². Wśród jezior wyróżnić można: J. Trzcinieckie (Olszanowskie Małe), J. Krzemieniewo, J. Staruch, J. Barkowskie Małe .

Warunki klimatyczne

               Obszar gminy Czarne należy do pomorskiej dzielnicy klimatycznej. Występujące tutaj warunki cechuje znaczny stopień kontynentalizacji. Cechą charakterystyczną gminy jest opóźnienie pór roku w stosunku do obszarów Polski południowo -  zachodniej i centralnej, krótszy okres wegetacyjny oraz występowanie przymrozków. Średnia temperatura roczna wynosi około 7^o C, średnie nasłonecznienie 4 godz. dziennie, wilgotność względna 80 %. Dosyć niska jest ilość opadów  wynosząca 560 mm rocznie i ich niezbyt korzystny rozkład. Maksimum opadów przypada na lipiec i sierpień, a minimum na marzec. Ze względu na występowanie dużych obszarów leśnych występuje tu zjawisko różnic klimatu lokalnego.