NAJDAWNIEJSZE DZIEJE

             W Gminie Linia również wartościowe jest archeologiczne dziedzictwo kulturowe. Dogodne warunki środowiska przyrodniczego panują na tym terenie już w czasach prehistorycznych sprzyjały rozwojowi osadnictwa w czasach pradziejowych i okresie wczesnego średniowiecza.                                                                                Pierwsze ślady działalności człowieka na terenie Gminy Linia datowane są na epokę kamienia (III tys. p.n.e.). Teren Gminy jest też uznawany jako obszar występowania szczególnie bogato wyposażonych grobów skrzynkowych z popielnicami twarzowymi. Większość stanowisk archeologicznych to tez. obiekty płaskie, jak: osady i cmentarzyska, do nielicznych należą obiekty o własnej formie krajobrazowej, jak kurhany lub piece ( np. do wytopu szkła). Istnieje jedno cmentarzysko kurhanowe, dla którego planuje się utworzenie rezerwatu archeologicznego. Znajduje się ono w lesie przy drodze za wioską w miejscowości Lewino. Ciekawostką jest, iż wszystkie prostokątne kurhany zostały usytuowane bokami względem strony świata. Od 2004 trwają badania archeologiczne prowadzone pod kierunkiem prof. Mariusza Ziółkowskiego z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.Stanowiska archeologiczne położone na terenie Gminy należą do płaskich obiektów archeologicznych, których teren może być przeznaczony pod zagospodarowanie (parcelacja, zabudowa, pobór kruszywa) po wykonaniu inwentaryzacji i prac archeologicznych, które dokumentować będą zalegające pod powierzchnią obiekty i zabezpieczą warstwy zabytkowe.                                                                                                        Wszelkie działania na terenie stref ochrony archeologicznej muszą być prowadzone w porozumieniu z Wojewódzkim Konserwatorem zabytków w Gdańsku i Muzeum Archeologicznym w Gdańsku. Dotyczy to uzgadnia wszystkich planów i projektów zagospodarowania obszarów stref ochrony archeologicznej. Wymóg ten dotyczy także parcelacji, melioracji i zalesień. Dla stanowisk archeologicznych o własnej formie krajobrazowej zgodnie z obowiązującą zasadą ochrony wprowadza się zakaz zabudowy i inwestowania na tym terenie. Wszelkie działania w pobliżu tych obiektów nie mogą naruszyć walorów krajobrazu kulturowego związanego z obiektem.

               Z historycznych przekazów dziejów ziemi lińskiej i przeprowadzonych badań przez Muzeum Archeologiczne w Gdańsku w latach pięćdziesiątych wynika, że tereny te były zasiedlone już w okresie 1200-125 p.n.e.  Potwierdzają  to  zbadane stanowiska kilku cmentarzysk kultury łużyckiej i wschodnio-pomorskiej. Na terenie Gminy Linia jest 14 stanowisk archeologicznych wpisanych do rejestru zabytków.
 
Ich wykaz i ogólną charakterystykę przedstawia następujące zestawienie:
Miejscowość
Charakter obiektu
Chronologia
Nr i data wdania decyzji
Lewino
Piece i urządzenia przemysłowe
Okres nowożytny
58 z dnia 01.12.1969
59 z dnia 01.12.1969
Smażyno
Cmentarzysko płaskie
Wczesna epoka żelaza
126 z dnia 13.03.1971
Osada
Wczesna epoka żelaza
224 z dnia 05.12.1972
Miłoszewo
Cmentarzysko płaskie
Wczesna epoka żelaza
197 z dnia 17.12.1971
Strzepcz
Osada
Cmentarzysko płaskie
Okres wpływów rzymskich
Okres wczesnośredniowieczny
263 z dnia 16.12.1974
Cmentarzysko płaskie
Osada
Okres wpływów rzymskich
Okres wczesno-średniowieczny
264 z dnia 17.12.1971
Osada
Okres wczesnośredniowieczny
265 z dnia 17.12.1974
Pobłocie
Cmentarzysko płaski
Wczesna epoka żelaza
Okres wpływów rzymskich
265 z dnia 01.12.1972
Osada
Okres wczesnośredniowieczny
209 z dnia 01.12.1972
Osiek
Cmentarzysko płaskie
Wczesna epoka żelaza
342 z dnia 17.10.1978
 Igrzeczna
Cmentarzysko płaskie
Wczesna epoka żelaza
208 z dnia 01.12.1972
Niepoczołowice
Cmentarzysko płaskie
Wczesna epoka żelaza
210 z dnia 01.12.1972

        Ostatnio fakt długowiecznej historii gminy Linia potwierdza znamienite odkrycie archeologiczne, jakiego dokonano w Lewinie – cmentarzysko kurhanowe. Warto pamiętać o tym, że jest to niezwykła rzadkość na terenie Pomorza. Pozornie wyglądające pagórki kryją w sobie historię sięgającą XI w. Badania prowadzono od 2004 r. przez ekipę z Zakładu Antropologii Historycznej UM i Muzeum Archeologicznego w Gdańsku, prowadzone były pod kierunkiem prof. Mariusza Ziółkowskiego z Instytutu Archeologii z Uniwersytetu Warszawskiego.

 

Pochodzenie miejscowości Gminy Linia

Pełna nazwa wsi
Data pierwszej wzmianki
Własność
Prawo
Nazwy historyczne
Herb
Pochodzenie nazwy
LINIA
1342
królewska
polskie
Lyne, Linde
-
od lnu
KĘTRZYNO
1360
szlachecka
polskie
Kantrzin
CIETRZEW
od Kętra lub Kętrza
KOBYLASZ
I Rzeczypospolita
starosta mirachowski
-
Kobillas
-
od Kobyli Las
IGRZECZNA
-
-
-
Igrzyszczna
-
od jigra, jigriszcze /jigrisko
POTĘGOWO
I Rzeczypospolita
starosta mirachowski
-
Potengowo
Pottengowo
-
od Potęga
LEWINO
1282
rycerska
Polskie
Leuino
 
BROCHWICZ
od Lewy
klasztoru żukowskiego
niemieckie
LEWINKO
-
szlachecka
-
-
BROCHWICZ
-
MIŁOSZEWO
1342
szlachecka,
chłopska
-
Miloschow
-
od Miłosz
NIEPOCZOŁOWICE
1368
szlachecka
-
Wahlendorf
Nepoczolowitz
-
od Niepoczoł
OSIEK
1342
szlachecka
polskie
Ossek
Osseck
 
PTAK
od lasu wysieczonego, czyli wyciętego
POBŁOCIE
1401
szlachecka
-
Poblocz
 
BROCHWICZ
od „po błocie”
w stosunku do stołecznego dawniej Strzepcz
SMAŻYNO
1348
rodzin protestanckich
 
-
Smasin
-
od smaga oznaczającego pragnienie
STRZEPCZ
1314
kasztelaństwo chmieleńskie
 i tzw. komornictwo, wójtostwo mirachowskie
-
Trzebsk
Schrepzig
Schreptz
Strepsch
-
od trzebić
DARGOLEWO
1348
rycerska,
-
Dargalewo
 
SAS PRUSKI
od Dargol
TŁUCZEWO
1314
 
 
Kluczymost
Cluschemost
Cluczow
Klutschau
 
 
ZAKRZEWO
1400
szlachecka
 
Wihelmsdort
Werder
Sackrows
 
od położenia za krzakami