Zespół Sakralny kościoła parafialnego p.w. Przemienienia Pańskiego
Wizytówką historycznej architektury Zuzeli jest Zespół Sakralny murowanego kościoła parafialnego wzniesionego w latach 1908-13 pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego wpisany do rejestru zabytków pod numerem 514, projektowany przez czołowego architekta polskiego końca XIX i początku XX wieku Józefa Piusa Dziekońskiego, budowniczego wielu neogotyckich kościołów zwłaszcza na Mazowszu i Podlasiu (m.in. katedra w Białymstoku, kościoły: w Rzekuniu, Wąsewie, Kołbieli, Kosowie Lackim, Rykach i Długosiodle) oraz drewnianej dzwonnicy z 1 ćw. XXw.
Kościół neogotycki, orientowany, usytuowany jest w centralnej części wsi przy drodze wiodącej z Broku do Nura, na koronie wysokiej skarpy nadbużańskiej. Świątynię otacza ażurowe ogrodzeniem metalowe na cokole i słupkach murowanych z kamienia, z bramą główną, od której dojście prowadzi granitowymi schodami.
Na zachód od kościoła znajduje się drewniana dzwonnica z 1 ćw. XX wieku.
Obecny kościół neogotycki został wzniesiony w latach 1908-1913 w miejscu poprzednich: pierwszy p.w. św. Trójcy wzmiankowany był w roku 1406 i ok. 1480, rugi, drewniany p.w. św. Trójcy i św. Leonarda wymieniany był w 1609r.
kolejny, drewniany wzniesiony był w 1726r. z inicjatywy Jana Słomczewskiego, kanonika regularnego, konsekrowany był w roku 1792, a od 1819 pozostawał pod zarządem kanoników regularnych.
W czasie II wojny światowej (1944r.) kościół uległ częściowemu zniszczeniu. Odbudowany został w kilku etapach do 1967r.
Do najcenniejszego wyposażenia wnętrza kościoła należy renesansowy kielich z 1642r., późnorenesansowy, srebrny krzyż ołtarzowy z 1604r. (stopa dorobiona ok. 1700r. z wtórnym użyciem plakietki), rokokowa monstrancja i gwiazda orderowa z XVIIIw. Wśród tkanin zwraca uwagę wykonany z importowanych tkanin XVI-wiecznych ornat, zdobiony kolumną wykonaną z brokatu aksamitnego w kolorze biało-amarantowym. Być może jest to wyrób turecki z sułtańskiej manufaktury w Skutari pod Istambułem.
wróć