Polska Ekologia 24

Powstanie Oleśnicy wiąże się z początkami organizacji plemiennej Wiślan, która przypada na VI – VIII wiek. Ziemia oleśnicka wchodziła w skład ich państwa. W czasach średniowiecza miejscowość była osadą rycerską (świadczą o tym rycersko – służebne nazwy wsi wchodzących w skład teraźniejszej gminy). Była na pewno grodem refugialnym, w jej murach chroniła się ludność w czasie napadów nieprzyjaciela, osadzano w niej niewolników zdobytych w wyprawach wojennych. Stanowiła własność rodową Oleśnickich herbu Dębno. Jej historia jest bardzo burzliwa. Stanowiła cel najazdów Tatarskich (XII w.), była terenem starć w czasie rokoszu Zebrzydowskiego (XVII w.), zostały po niej zgliszcza w wyniku walk podczas potopu szwedzkiego (XVII w.), dochodziło tu do walk insurekcji kościuszkowskiej (XVIII w.), po powstaniu styczniowym za pomoc powstańcom utraciła ona prawa miejskie, a w czasie II wojny światowej przebiegał przez nią I Front Ukraiński. Miejscowość nawiedzana była przez liczne pożary, ludność dziesiątkowała epidemia cholery, która szalała tu w czasie I wojny światowej. Wszystkie te czynniki składają się na fakt, że z pierwotnych zabudowań Oleśnicy nie został nawet ślad, co nie zdarza się często.

Po Oleśnickich właścicielami miejscowości byli Zborowscy, którzy, będąc kalwinami, zmienili charakter miejscowości, zamieniając kościół na zbór i usiłując oderwać od katolicyzmu mieszkańców. Następnie Oleśnica znajdowała się wśród włości Lanckorońskich, którzy z kolei przepędzili z niej kalwinów. Należała także do Kalinowskich i Zaborowskich, którzy ją sprzedali.

Po wojnie mieszkańcy Oleśnicy słynęli z niezależności oraz oporu wobec władz komunistycznych. Wywołało to dla niej negatywne skutki – jako ostatnia została podłączona do sieci elektrycznej, utrudniano także inicjatywy budowlane, w tym opóźniano budowę szkoły.

Oleśnica i okoliczne wioski często pojawiają się na kartach utworów największych polskich literatów. Możemy o nich przeczytać w Dziejach Polski Jana Długosza. Kronika ta jest niezastąpionym źródłem informacji o Polsce za czasów Jagiellonów. Mieszkańcy Oleśnicy są bohaterami powieści Henryka Sienkiewicza (np. Ogniem i mieczem, Krzyżacy).

           W latach 1888 – 1889 przebywał tu Stefan Żeromski. Został zatrudniony przez Gustawa Zaborowskiego jako guwerner jego dzieci. Wzmianki o Oleśnicy i jej mieszkańcach można znaleźć w Dziennikach. Poznane osoby, przeżyte sytuacje, niepowtarzalne piękno tych ziem i ich topografia znalazły oddźwięk w jego najważniejszych utworach. Wystarczy wymienić choćby powieści: Popioły, Ludzie bezdomni, Syzyfowe prace, Walka z szatanem czy opowiadania: O żołnierzu tułaczu, Zapomnienie, Psie prawo. Świadczy to o wrażeniu, jakie ta okolica zostawiła w świadomości autora.

         O Żeromskim i jego związku z kielecczyzną pisała Barbara Wachowicz, autorka biografii wielkich Polaków, scenarzystka i fotografik. Na uwagę zasługuje tu książka Ciebie jedną kocham. Tropami Stefana Żeromskiego w najściślejszej ojczyźnie. Autorka, zauroczona pięknem okolic Oleśnicy, jest propagatorką jej urody.

               Dziś miejscowość posiada swoje pismo, w którym poruszane są najważniejsze sprawy społeczno – gospodarcze. Wszyscy mogą dowiedzieć się o podejmowanych działaniach inwestycyjnych i lokalnych wydarzeniach kulturalnych, poznać radości i bolączki współmieszkańców, podzielić się tym, co dla nich ważne. Niewątpliwie „Oleśnickie Echa” zasługują na uwagę.