Tradycje regionu

Gminę Pcim zamieszkują Kliszczacy czyli Górale Myśleniccy. Do dziś w wielu przysiółkach Gminy Pcim można jeszcze usłyszeć gwarę kliszczacką. Pomimo, iż Kliszczacy łączą w sobie wiele typowych elementów, zarówno krakowskich jak i góralskich, to wykształcili również swoisty styl budownictwa, charakterystyczny dla regionu do dzisiejszego dnia. Domy stawiane w 2 poł. XIX w. były przeważnie jednotraktowe, konstrukcji zrębowej, kryte dwu- lub czterospadowym dachem (strzecha lub gont). Wraz z upowszechnieniem dachówek pojawiły się dachy przyczółkowe. Szpary między belkami zrębu zatykano mchem lub słomianą plecionką i zalepiano gliną, którą następnie malowano niebieską farbą ( siwulą). Przeważały chałupy kurne, w których dym uchodził przez otwory w szczycie. Sama ściana szczytowa była często pięknie zdobiona. Tradycyjne domostwo kryło pod jednym dachem izbę, sień, kuchnię (zwaną tu czarną izbą lub chałupą), stajnię, a czasami również boisko, w zależności od zasobności kiesy gospodarza. Najuboższe domy (chałupy biedackie) składały się jedynie z sieni i kuchni. Na przełomie XIX i XX w. bardziej zamożni gazdowie (szczególnie ci, którzy dorobili się na saksach) poczęli stawiać chałupy dwutraktowe, kryte dachówką i posiadające komin. W drugim ciągu mieściły się komory, a czasem dodatkowa izba. Po 1920 r. co bogatsze domy zaczęły nawiązywać stylem do willi. W 1930 r. odsetek chałup krytych całkowicie lub częściowo słomą wynosił w tym regionie 70%. Najwięcej domów krytych gontem było w znanej od wieków z ich stawiania Trzebuni (32%). W tym czasie w Pcimiu było jeszcze 50% chałup kurnych, w Stróży – 70%, w Trzebuni – 64%. Stodoły i szopy stawiano osobno. Miały one prostszą konstrukcję niż domy (zrąb na peckach) często kryto je deskami. Przy zagrodach budowano spichlerze i kamienne piwniczki, częściowo wykopane w ziemi. W każdej wsi istniało kilka kuźni, niewielkich budynków krytych deskami, z charakterystycznym wysuniętym do przodu okapem.
Budowano także niewielkie młynki wodne, które niestety na terenie gminy się nie zachowały. Na terenie gminy znajduje się sporo obiektów zabytkowych. Większość z nich to zabytki budownictwa ludowego: chałupy kliszczackie (najstarsze z poł. XIX w.) oraz budynki gospodarcze – stodoły, spichlerze, kuźnie oraz kamienne piwniczki. Najważniejsze zabytki gminy Pcim stanowią kościoły. Ponadto zwiedzając okolice Gminy można zauważyć bardzo dużą ilość kapliczek kamiennych i drewnianych.
 
KLISZCZACY
 
Gminę Pcim jak i okoliczne wioski zamieszkują górale myśleniccy zwani Kliszczakami. Jest to grupa etniczna łącząca w sobie elementy folkloru góralskiego i krakowskiego. Grupa ta prawie zanikła, kultywacja jej tradycji zajmują się obecnie osadki Kultury działające na tym terenie.
Kliszczacy wyróżniali się ubiorem jak i budownictwem. Tradycyjny strój mieszkańca tego terenu to w przypadku mężczyzny to koszula, opaska, płócienne gacie zdobione strząpkami, lub sukiennych portek, granatowej lub czerwonej kamizelki oraz gunii. Na nogi ubierano kyrpce (kurpiołki). Kobiety zaś ubierały białe koszule, długą, kwiecistą spódnice, fartuch i zapaskę, a na wierzch krakowski gorset i oktusę. Mężatki nosiły chusty na głowach. Natomiast w  zimie zakładano serdak i spancyr (kożuch).
Budownictwo Kliszczackie nie było szczególnie wyszukane. Chałupy składały się z części mieszkalnej i gospodarczej. Koło nich stawiano czasem stodoły. Piwnice zaś były wkopywane w zbocza gór.
Podstawowy zajęciem chłopów z tego terenu było rolnictwo – uprawa zbóż oraz hodowle bydła i owiec.
W kulturze Kliszczackiej szczególną uwagę należy zwrócić na obrzędy weselne oraz kolędnicze. Z weselem jest związany bogaty folklor i wiele rytuałów mających zapewnić młodej parze szczęście i dostatek. Obrzęd kolędniczy to grupy ludzi przebranych za postacie biblijne i śpiewające kolędy.
Sztuka ludowa to kapliczki przydrożne, rzeźbione w drewnie detale architektoniczne, hafty na ubraniach.

Źródło: http://www.gminapcim.pl/tresci/tradycje-i-zabytki.html
Profil Gminy Pcim prowadzi: Portal Polska Ekologia 24