Polska Ekologia 24

Kolonizacja XIII - XIV w. i związany z nią napływ ludności z Europy Zachodniej głównie niemieckiej, a także skandynawskiej, spowodował w następnych wiekach dominację ludności obcej nad miejscową- słowiańską.

W kolonizacji tych terenów szczególną rolę odegrały rody rycerskie Borków i Dewitzów. Teren gminy Radowo Małe mniej więcej po połowie należał do obu tych rodów. Borkowie byli założycielami zamków i miast: Łobez, Resko, Węgorzyno i Strzmiele - które obecnie jest wsią na terenie Gminy Radowo Małe. Pierwsze wzmianki o posiadłości Borków w rejonie Radowa Małego pochodzą z 1255 r., kiedy to kasztelan kołobrzeski Borko II przejmuje z nadania książęcego ziemię łobeską i zakłada zamek w Strzmielach zwany wtedy Wulvsberg.

Zespół Zamkowy Strzemiele



Obok rycerskiego zamku istniała stara słowiańska osada o nazwie Stramyl lub Strammele. Pierwsze wzmianki o zamku w Strzmielach pochodzą z 1282 r. W 1348 roku Strzmiele otrzymują prawa miejskie według wzoru lubeckiego i traci je w XVI w. Nie znane jest rozplanowanie ówczesnego miasta. Wg źródeł w XVIII w. był jeszcze czytelny zarys rynku.
Po zniszczeniu starego zamku Borkowie stawiają nową siedzibę, zlokalizowaną w miejscu obecnego dworu, który został zniszczony doszczętnie w 1394 r. - ponownie odbudowany, o czym świadczy opis z 1551. - dwukondygnacyjny budynek otoczony był murem, wałami i fosą. Urodziła się tu Sydonia von Bork oskarżona o czary i spalona na stosie, córka Ottona Borka ze Strzmiela.

Kościół Rekowo

W1816r. pod naciskiem szlachty ograniczono prawo uwłaszczania tylko do gospodarstw sprzężonych, tzn. posiadających zwierzęta pociągowe. Zawęziło to krąg ludności wiejskiej mogącej uzyskać prawa własności ziemi tylko do bogatych chłopów. W wyniku tych reform powiększyła się wielka własność ziemska.

W końcu lat pięćdziesiątych XVIII w. W skali całego Pomorza około 64 % użytków rolnych znajdowało się w rękach wielkich właścicieli. Tereny Gminy Radowo Małe w pełni odzwierciedlały to zjawisko. Stosunek gruntów chłopskich do dworskich w większość wsi kształtował się jak 1:4.

Siedlice

XIX wiek to okres wielkiej koniunktury rolnej sprzyjający rozkwitowi gospodarki folwarcznej. Powstaje nowa zabudowa folwarków, w majątkach stawiane są obiekty związane z przetwórstwem produktów rolnych ( gorzelnie, płatkarnie, młyny). W większości folwarków na terenie Gminy Radowo Małe powstają również te obiekty. Do dziś są one w miejscowościach takich jak: Żelmowo, Dargomyśl, Troszczyno, Rogowo.

Pierwsza wojna światowa przerwała okres rozkwitu gospodarczego i spowodowała znaczny spadek ludności wiejskiej. W pierwszych latach po wojnie rolnictwo cieszyło się nadal dobrą koniunkturą, czego skutkiem są powstałe nowe zabudowania - przede wszystkim gospodarcze w majątkach ziemskich i gospodarstwach chłopskich.

Druga wojna światowa to ostatni kataklizm w burzliwych dziejach Pomorza, a tym samym i Gminy. Po 1945 roku nastąpiły gruntowne zmiany polityczne i gospodarcze. Pomorze włączone zostało w granice państwa polskiego, zasiedlone przez ludność z terenów wschodnich II Rzeczypospolitej i osadników z Polski Centralnej. W dawnych majątkach i folwarkach ziemskich utworzono Państwowe Gospodarstwa Rolne, które w 1992 roku zostały przejęte przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa. Obecnie gospodarstwa te użytkowane są przez dzierżawców.