Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny

Parafia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i św. Restytuta w Rzeczniowie założona została w 1585 roku (księga wizytacji biskupich z 1602). Kościół konsekrowano w 1589, (dokument konsekracji z 1600 wystawiony przez biskupa krakowskiego Piotra Myszkowskiego). Do utworzonej parafii dołączono wsie Gryfów i Rawicz. Fundatorem kościoła był Jan Skarszewski, dziedzic Rzeczniowa. Parafia powstała w czasie reformacji. Po wprowadzeniu w Siennie kalwinizmu (przez wnuka, z bocznej linii Zbigniewa Oleśnickiego- J. Sienieńskiego), zaczęto dla potrzeb katolików budować w okolicznych wsiach kaplice.

Pierwszy kościół był drewniany, stał blisko 100 lat i prawdopodobnie uległ pożarowi. Po pożarze pod koniec XVII wieku, za czasów Króla Jana III Sobieskiego 1674-1696 zbudowano kościół murowany. Fundowany był przez Katarzynę Piotrowską Ginwiłł (1634-1709), żonę Hieronima Wierzbowskiego, a od 1668 r. żonę Stanisława Skarszewskiego (1602-1685) herbu Leszczyc zwanego również (Brog) właściciela Rzeczniowa. Tożsamość fundatorki ustaliła w 2011 roku Małgorzata Szot – Wróblewska. Informacja pochodzi z jej książki: Przez sztukę do wieczności – tożsamość Fundatorki kościoła w Rzeczniowie. Portret fundatorki opatrzony inskrypcją eksponowany jest w zakrystii kościoła nad wejściem.

Kościół był wysoki z bardzo ostrym dachem. Istniała obawa, że fundamenty nie wytrzymają ciężaru ścian i dachu, dlatego w 1850 przebudowano ściany i spłaszczono dach, który uwieńczony został wieżyczką z sygnaturką. Przebudowa kościoła objęła również jego wnętrze. Gotycki sufit zastąpiono sufitem płaskim, co obiekt obniżyło, czyniąc go bardziej bliskim i przytulnym. W ciągu następnych lat wykonano prace uzupełniające. W 1904 ułożono posadzkę z kamienia tumlińskiego. W 1905 kościół został odmalowany przez Zdzisława Lenartowicza z Kielc. Nadano mu kształt krzyża, którego odnogami są: od południa kaplica patrona kościoła św. Restytuta, a od północy kaplica Matki Boskiej Bolesnej. Długość świątyni wynosi 29 m, szerokość 18,5 m (razem z kaplicami). Pod kościołem i kaplicami znajdują się groby. Obiekt jest oświetlony dużymi oknami.

Wielki ołtarz znajduje się we wschodniej stronie kościoła. Utrzymany jest w stylu barokowym, oparty na czterech pozłacanych kolumnach. W górnej części ołtarza znajduje się piękny obraz Matki Boskiej Niepokalanej w srebrnej sukience. Obraz był zasuwany przez zwierzchnie portrety św. Anny i św. Joachima, rodziców Maryi Panny (obecnie zdjęte). Po obu stronach ołtarza są umieszczeni dwaj aniołowie, trzymający symbole Matki Bożej.

Tytuł kościoła św. Restytuta sięga XVII wieku. W maju 1685 roku z cmentarza Pontaniana w Rzymie przekazano relikwie św. Restytuta - biskupa Kartaginy (męczennika) dla hrabiego Stefana Grudzińskiego, ten z kolei przekazał je dla Katarzyny, wdowy po Stanisławie Skarszewskim - kasztelanie wojnickim, aby umieścić je w kościele w Rzeczniowie. W czerwcu 1843 roku złodzieje ukradli srebrną trumienkę z relikwiami tegoż świętego. Następnie hrabia Łubieński sprawił nową trumienkę na przechowanie relikwii. Obecnie trumienka z relikwiami znajduje się w kaplicy bocznej św. Restytuta.

Rzeczniów. Kościół parafialny. Malarz nieokreślony. Koniec XVII w. Obraz wotywny: Święty Restytut. Obraz z ołtarza w kaplicy św. Restytuta. Wizerunek świętego Restytuta w zbroi rzymskiej, zawieszony w przestworzach, z atrybutami męczeństwa: palmą i mieczem w dłoniach oraz atrybutami biskupa (mitrą, pastorałem) i żołnierza rzymskiego (hełm) umieszczonymi po bokach świętego. Nad głową świętego Restytuta cherubiny podtrzymują koronę męczeństwa, a pod jego stopami ukazana została scena rodzajowa z klęczącymi Donatorami. W scenie tej malarz zilustrował historię sprowadzenia relikwii świętego Restytuta do Rzeczniowa, co miało miejsce w czerwcu 1687 r. Na karawanie zaprzężonym w cztery konie okryte kirem, ukazany został srebrny owalny relikwiarz i trumna. Karawan podążający do małej malowniczej miejscowości ukazany został na tle pejzażu. W kancelarii parafialnej przechowywane są oryginalne dokumenty z XVII i XVIII w. dotyczące sprowadzenia relikwii. Interpretacja obrazu: Małgorzata Szot – Wróblewska. Fot. Tadeusz Jakub Wróblewski.

Prawdziwą ozdobą kościoła jest pomnik znajdujący się przy północnej ścianie kościoła z następującym napisem: Korduli Małachowskiej Wojewodzinie Krakowskiej Jana Lochockiego starosty Krzeszowskiego i Teresy z Czernych córce. Gdy po latach 53 życia, a po 34 małżeństwa w Rzeczniowie dnia 1 lipca Roku Pańskiego 1789 do wieczności zawołaną została. Mąż smutny ukochanej żonie kamień ten i ku pamiątce i ku wzbudzeniu westchnienia wiernych przechodzących postawić kazał.

Fot. Karolina Lachowicz