Miejscowość: Zaborów

Miejscowość: Zaborów

Do kolejnego wyjątkowego miejsca – tym razem w Zaborowie można dojechać na przykład rowerem. Tu znajduje się, zasługujący na uwagę zabytkowy rokokowo-kalsycystyczny pałac rodu Dąbskich, zbudowany w połowie XIX wieku i urzekający niespotykaną w tych stronach architekturą. Do ciekawych zabytków zaborowskiej ziemi należą kaplica fundacji Aleksandra Gunthera z 1872 roku oraz drewniana dzwonnica przy kościele pw. Najświętszej Marii Panny z 1830 roku. Pierwotnie znajdowała się ona przy drewnianej kaplicy istniejącej tu od 1814 roku, a później przy drewnianym kościele wzniesionym w 1835 roku i rozebranym w 1950 roku (na jego miejscu zbudowano w latach 1949-1951, według projektu Stanisława Kapcia, istniejącą, murowaną świątynię). Dzwonnica posadowiona na kamiennym podmurowaniu. Niska, czworościenna, o ścianach pionowych, nakryta ośmiobocznym hełmem baniastym, pierwotnie pobitym gontem, później blachą. Ściany przeprute dużymi, prostokątnymi otworami, zwieńczonymi półkoliście. W obrębie cmentarza parafialnego w Zaborowie znajduje się cmentarz wojskowy, na którym spoczywa 156 żołnierzy austro-węgierskich, niemieckich i rosyjskich.

Dwór zbudowany został pod koniec XIX wieku z fundacji rodziny Dąbskich. Do 1945 roku zamieszkiwała go ostatnia właścicielka Irena Dąbska /zm.1989 r. w Domu Opieki Społecznej/. Po przejęciu obiektu przez Państwowy Fundusz Ziemi i rozparcelowaniu majątku w dworze mieściły się: Ośrodek Zdrowia, sklepy oraz Szkoła Rolnicza. W zabudowaniach gospodarczych dworu w latach 1952-1953 znajdowała się Spółdzielnia Produkcyjna, a obecnie w nowych budynkach mieści się składnica nawozów GS-u.

Dwór jest eklektyczny, murowany z cegły, tynkowany. Wzniesiony na planie prostokąta, podpiwniczony, parterowy z piętrowym ryzalitem frontowym i narożnym w elewacji południowej. W elewacji północnej parterowy, na planie półkola ryzalit w części środkowej. Dwór nakryty dachami dwuspadowymi nad częścią środkową korpusu oraz czterospadowymi nad ryzalitami.

Zespół dworski usytuowany jest w zachodniej części wsi Zaborów, po zachodniej stronie asfaltowej szosy prowadzącej ze Szczurowej przez Zaborów do Jadownik Mokrych. Zespół składa się z budynku dworu i dawnych zabudowań dworskich częściowo rozebranych i przebudowanych. Dwór zbudowany z cegły, tynkowany. Wzniesiony na planie prostokąta, podpiwniczony, parterowy z piętrowymi ryzalitami. Układ wnętrza trójosiowy, z pomieszczeniami z komunikacją amfiladową. Na osi skrajnej, od południa trzy pomieszczenia – garderoba, dawna sala balowa /z wyjściem na werandę/ oraz pomieszczenie kuchenno-gospodarcze. W osi środkowej /od wschodu/ westybul, korytarz dzielony ścianą działową oraz dawna jadalnia. W osi skrajnej północnej – garderoba – pokój gościnny – dawna biblioteka – pomieszczenia kuchenne. W części środkowej ryzalitu frontowego od wschodu pomieszczenie korytarzowe odpowiada westybulowi parteru. Po bokach dawne sypialnie i pokoje gościnne. W piętrowej części ryzalitu wschodniego elewacji południowej dawne pomieszczenia służbowe.

Fundament wzniesiony z cegły wiązanej zaprawą cementowo-wapienną. Wylewki w piwnicach betonowe. Wtórne podziały dokonane przez późniejszych użytkowników. Ściany wzniesione z cegły, tynkowane. Taras-weranda od strony południowej wzniesiony z cegły, podpiwniczony, nakryty stropem płaskim, betonowym. Stropy zamknięte, drewniane, tynkowane. Częściowo wymienione podczas remontu. Podłogi deskowe i parkietowe, w części pomieszczeń wylewki betonowe. Stolarka okienna różnorodna, jedno-, dwu-, cztero-, i sześciokwaterowa, drewniana, lakierowana. Stolarka drzwiowa, płycinowa, dwuskrzydłowa, lakierowana. Drzwi mocowane na zawiasach w futrynach skrzynkowych, pierwotnie mocowanych razem z słupami. Elewacja frontowa, trójdzielna, z wysuniętym ryzalitem środkowym zakończonym trójkątnym szczytem. Elewacja dziewięcioosiowa, z osiami wydzielonymi za pomocą otworów okiennych i wnęk portyku frontowego. Portyk arkadowy, wsparty na kolumnach drewnianych o kapitelach jońskich. Elewacja boczna /południowa/ siedmioosiowa, o artykulacji za pomocą wnek okiennych i dwóch wnęk portykowych, z kolumnami drewnianymi. We wnękach wejścia do dawnej sali balowej naroża ryzalitów o kostkowej dekoracji tynkowej. Elewacja boczna /północna/, niesymetryczna, w części wschodniej ujęte ryzalitem, opracowanych analogicznie jak elewacja frontowa. W części środkowej półkoliście zamknięty ryzalit parterowy dawnej biblioteki. Elewacja tynkowana gładkim tynkiem, z listwowym gzymsem podokapowym obiegającym ściany.  Pod oknami boniowane w tynku prostokątne wnęki podokienne. Elewacja tylna /zachodnia/, niesymetryczna, z nierytmicznym rozstawieniem otworów okiennych o różnym kształcie i rozmiarach. Elewacja tynkowana gładkim tynkiem. Dwór nakryty dachami dwuspadowymi, o więźbie krokwiowo-stolcowej nad częścią środkową korpusu oraz ryzalitem środkowym. Pozostałe dachy czterospadowe, namiotowe. Obiekt posiada instalacje elektryczną i wodociągową.

Założenia dworskie
Obecnie znacznie przekształcone. Pierwotnie składało się z budynku dworskiego oraz oddzielonego od niego zespołu gospodarczego, usytuowanego na zachód od niego. Przed frontem dworu znajdował się rozległy podjazd z gazonem kwiatów. Do podjazdu prowadziła krótka aleja dojazdowa do głównej trasy obsadzona drzewami liściastymi. Zespół gospodarczy składał się ze stodoły /obecnie częściowo przebudowanej i wykorzystanej na magazyny GS-u/ oraz budynku obory obecnie nieistniejącego, stojącego dawniej w miejscu dzisiejszych składów materiałów sypkich GS-u.
Kubatura: 5832 m3
Powierzchnia użytkowa: 648 m2


wróć