Ścieżka poznawcza "Doliną Czarnej Hańczy"

długość ścieżki: 3,5 km

trasa: Turtul- Błaskowizna

oznakowanie: biały kwadrat z zieloną przekątną

Ścieżka poznawcza rozpoczyna się przy siedzibie Suwalskiego Parku Krajobrazowego w Turtulu i prowadzi do Hańczy - najgłębszego jeziora w Polsce. Na ścieżce wyznaczono 10 przystanków. Pierwszym z nich jest siedziba SPK, z której udajemy się do pochodzących z  lat 30 XX wieku, ruin młyna wodnego.

Nazwa Turtul pochodzi prawopodobnie od nazwiska pierwszego młynarza (turtuolis- lit.), co oznacza człowieka majętego, bogacza. Młyn funkcjonował jeszcze w latach sześćdziesiątych.

Kolejnym celem naszej wyprawy jest punkt widokowy na krawędzi rynnowej doliny Czarnej Hańczy. Roztacza się z niego panorama na dolinę rzeki Czarna Hańcza oraz staw turtulski.

Z punktu widokowego wracamy nad staw, wzdłuż którego prowadzi oznakowanie ścieżki poznawczej. Z tablicy informacyjnej uzyskujemy informacje na temat mieszkańców żyjących w wodach akwenu turtulskiego. Jednym z najciekawszych i bardzo osobliwym gatunkiem jest gąbka słodkowodna – nadecznik stawowy. Gąbki osiedlają się z reguły na nieruchomych przedmiotach podwodnych: kamieniach, korzeniach, gałęziach. Żyją wyłączne w wodach bardzo czystych.

W północnej części zbiornika swoje żeremie zbudował nasz największy gryzoń - bóbr europejski. Bobrowa budowla jest widoczna z przystanku nr 5. Poruszając się dalej ścieżką docieramy na krawędź doliny, z której rozpościera się widok na oz turtulski. Naszym oczom ukazuje się wijący na przestrzeni 2850 metrów wał ziemny, zbudowany ciągiem z 13 pagórków o maksymalnej wysokości 15 metrów.

Poruszając się niezmiennie wzdłuż krawędzi doliny, docieramy do przystanku nr 7. W tym miejscu od doliny Czarna Hańcza  w kierunku południowym odchodzi dolina zawieszona. Dno tej „suchej doliny” leży około 10 metrów nad poziomem rzeki Czarna Hańcza. Dolina ta rozciąga się na odcinku ok. 4 km w kierunku miejscowości Malesowizna, gdzie ponownie łączy się z doliną Czarnej Hańczy. Temu zjawisku geomorfologicznemu nadano nazwę dolina zawieszona „Gaciska”. Idąc dalej krawędzią rynny, w kierunku północno-zachodnim docieramy do tablicy informacyjnej „Głazowisko Bachanowo”.

Rezerwat "Głazowisko Bachanowo" położony jest po przeciwnej stronie rzeki i jest wyjątkowym miejscem. Na stosunkowo małej powierzchni (0,98 ha) znajduje się około 10 tysięcy głazów narzutowych (obwód największych sięga nawet 8 m). Dalszy odcinek naszej wędrówki prowadzi drogą polną do wsi Bachanowo i Błaskowizny. Na przystanku nr 9 dowiadujemy się, że w Błaskowiźnie działał zakład przeróbki kamienia, uruchomiony przez Niemców w 1942 r. Przerobione w zakładzie kamienie były wykorzystane m.in. do budowy kwatery Hitlera w Gierłoży.

Kresem naszej wędrówki jest najgłębsze jezioro w Polsce - Hańcza. Jego powierzchnia wynosi 305 ha, a maksymalna głębokość 108,5 m. Od 1963 r. jezioro wraz z otaczającą ją skarpą uznano za rezerwat wodno-krajobrazowy. Nad brzegiem najgłębszego jeziora w Polsce kończy się ścieżka poznawcza „Doliną Czarnej Hańczy”.

Ścieżka poprowadzona jest po gruntach prywatnych. Jest to jedyna ścieżka w Parku udostępniana po wykupieniu cegiełki na rzecz jej utrzymania.