Zabytkowe kapliczki

Zabytkowe kapliczki

      Spacerując w okolicy kościoła i zamku w Dębnie natkniemy się na kilka zabytkowych, kamiennych figur przydrożnych. Najstarszą z nich jest posąg św. Kingi na postumencie z herbem Tarłów i płaskorzeźbioną chustą św. Weroniki z 1725 roku. Znajduje się on na niewielkim pagórku przy rzece Niedźwiedź – kilkaset metrów od zamku. To prawdopodobnie najstarsza kamienna figura św. Kingi w Polsce. Ufundowana została przez Annę Tarłową. Posąg ustawiony jest na wysokim trójstopniowym cokole. Przedstawia kobietę w stroju klaryski, która trzyma w złożonych rękach krzyż. Sama rzeźba sprawia wrażenie prymitywnej, co świadczyć może, iż jej autorem był miejscowy kamieniarz. Według legendy św. Kinga znalazła w Dębnie schronienie uciekając przed Tatarami.

      Bardzo piękny i niewiele młodszy (pochodzący z 1775 roku) jest posąg św. Jana Nepomucena na postumencie z herbami Zadora i Prus III (Lanckorońskich i Jabłonowskich) nad orderem Orła Białego. Na postumencie znajdują się także płaskorzeźby spowiedzi królowej i wyswobodzenia św. Jana z więzienia. Wyryte są ponadto słowa modlitwy do świętego Jana Nepomucena. Posąg znajduje się nieopodal zamku – u zbiegu trzech przyzamkowych alejek. Fundatorami tej późnobarokowej figury byli Anna Nepomucena z Jabłonowskich i Maciej Lanckorońscy. Odznacza się ona niezwykle wysokim artyzmem wykonania. Dotyczy to zarówno samej figury, jak i dwumetrowego postumentu. Święty przedstawiony jest w birecie, komży i mantolecie z krzyżem w ręku.

      Przy głównym wejściu na cmentarz parafialny w Dębnie – w bezpośrednim sąsiedztwie kaplicy Jastrzębskich – znajduje się figura Chrystusa Frasobliwego na słupie z herbem Tarłów (Topór). Pochodzi ona prawdopodobnie z 1747 roku. Jej fundatorką była najpewniej Anna Tarłowa. Na postumencie wyryte są również liście laurowe i litery. Autorem figury jest zapewne ten sam twórca, który wykonał rzeźbę św. Kingi nad rzeką Niedźwiedź. Świadczy o tym podobny, prymitywny styl obydwu prac. W pierwotnym zamierzeniu rzeźba Chrystusa Frasobliwego była figurą przydrożną, gdyż znajdujący się za nią cmentarz powstał dopiero w połowie XIX wieku – wydzielony z gruntów dworskich rodziny Jastrzębskich.

      Wspominając o cmentarzu, nie można pominąć faktu, iż znajduje się na nim kilkanaście cennych, zabytkowych pomników z XIX wieku. Najstarszy nagrobek na tym cmentarzu pochodzi z 1854 roku. Jest to nagrobek Wojciecha Jurgowskiego, wzniesiony w formie obelisku. Wśród innych pomników nagrobnych na szczególną uwagę zasługuje odrestaurowana niedawno figura Matki Boskiej Bolesnej trzymającej na kolanach zdjętego z krzyża Chrystusa (tzw. Pieta). Znajduje się on nad grobem niewiadomego mieszkańca wsi. Pochodzi prawdopodobnie z ok. 1860 roku i wiele wskazuje na to, że jego autorem jest Adeodatus Martyński – znany kamieniarz z Borzęcina. Innym odnowionym niedawno cmentarnym zabytkiem jest pomnik nagrobny Franciszka Gale zmarłego w 1867 roku. Ten wysoki, bogato zdobiony pomnik odznacza się dużą liczbą umieszczonych na nim rzeźb, płaskorzeźb i detali kamieniarskich. Uwagę zwraca też najbardziej rozbudowany, XIX-wieczny grobowiec Katarzyny Leśnej – matki miejscowego plebana. Złożony jest z trzech kamiennych postaci umieszczonych na postumentach. Na środkowym – najwyższym z nich – znajduje się krzyż obejmowany przez jedną z postaci. Na szerszy opis zasługuje znajdująca się w obrębie tej nekropolii kwatera cmentarza wojennego nr 281. Cmentarzom z okresu I wojny światowej poświęcimy niżej osobny fragment.

      Wracając do zabytkowych kapliczek i pomników przydrożnych trzeba jeszcze wymienić znajdujący się w Woli Dębińskiej XVIII-wieczny posąg św.  Floriana na postumencie. Stoi on przy drodze krajowej – w pobliżu skrzyżowania tej trasy z drogą do Biadolin Szlacheckich i Perły. Pochodzi z końca XVIII stulecia i ufundowany został prawdopodobnie przez ówczesnych właścicieli Dębna. Nieopodal stoi też pomnik z 1938 roku wystawiony przez mieszkańców dla uczczenia 20. rocznicy niepodległości Polski oraz tych, którzy za wolność ojczyzny polegli.

      Spośród kilkudziesięciu figur i kapliczek przydrożnych znajdujących się na terenie gminy warto też zwrócić uwagę między innymi na wystawioną w 1751 roku figurę św. Jana Nepomucena w Sufczynie. Tę późnobarokową, wykutą w białym piaskowcu rzeźbę ufundował Józef Janota Bzowski wraz z żoną Teofilą z Jordanów. Dzieło odznacza się wysokim kunsztem artystycznym. Niepoślednim pięknem odznacza się też kamienna, polichromowana figura „Męki Pańskiej ” w Jastwi. W 1860 roku ufundowali ją Franciszek i Anna Kumorkowie.

      W centrum Łysej Góry znajduje się piękna kapliczka św. Jana Nepomucena. Powstała co prawda nie tak dawno, bo w 1954 roku, ale jest to wierna replika kapliczki ufundowanej przez mieszkańca Łysej Góry - Szymona Batko - w 1830 roku.

wróć